Kościół Matki Bożej Pocieszenia w Żyrardowie

Kościół Matki Bożej Pocieszenia w Żyrardowie to neogotycka fara z lat 1900–1903, której dwie smukłe wieże o wysokości ponad 70 m widać z niemal każdego miejsca w mieście. Zbudowany z ponad trzech milionów cegieł i ufundowany przez właścicieli słynnych zakładów lniarskich, jest najbardziej rozpoznawalnym symbolem Żyrardowa i naturalnym punktem startu do zwiedzania zabytkowej osady fabrycznej. Warto wejść do środka dla secesyjnych witraży i potężnych organów Riegera.

Historia: świątynia miasta tkaczy

Żyrardów wyrósł wokół przędzalni lnu założonej w 1829 roku i nazwanej od nazwiska francuskiego wynalazcy Filipa de Girarda. Pod koniec XIX wieku robotnicze miasto potrzebowało dużego kościoła; parafię erygowano w 1898 roku, a budowę rozpoczęto w 1900. Projekt przygotował Józef Pius Dziekoński, najbardziej wzięty architekt sakralny Warszawy tamtych lat. Fundatorem był Karol Dittrich junior, współwłaściciel zakładów, plac podarował hrabia Feliks Sobański, a budowę wsparli robotnicy i urzędnicy fabryczni. Zarząd zakładów przekazał ponad 3 mln cegieł z cegielni w Radziejowicach. Obok kościoła stoi plebania z około 1904 roku.

Co zobaczyć w środku i na zewnątrz

• Fasada i wieże — dwuwieżowa sylwetka nawiązuje do wielkich katedr gotyckich; nawa główna ma 22 m wysokości.
• Witraże — oryginalne, secesyjne, z motywami roślinnymi. Często przypisuje się je Józefowi Mehofferowi, jednak rysunek i kolorystykę opracował jego uczeń Jan Kanty Gumowski, a wykonała je warszawska pracownia F. Białkowskiego. Witraże w apsydzie dodał w 1935 roku Feliks Konecki.
• Organy — instrument braci Rieger z 1911 roku (45 głosów, 3 manuały), również ufundowany przez Dittricha.
• Ołtarz główny — z lat 1929–1931, z warszawskiej pracowni Wincentego Bogaczyka; w jego nasadzie od 1903 roku znajdują się relikwie męczenników, świętych Wiktorii i Romana.

Architektura z bliska

Dziekoński sięgnął po wzorce wielkich dwuwieżowych katedr — porównuje się ją z katedrą w Kolonii i wiedeńskim Kościołem Wotywnym. Kościół ma w sumie trzy wieżyce: dwie wieże fasadowe i sygnaturkę nad skrzyżowaniem naw, a jego kubatura sięga niemal 12 900 m³. Warto obejść bryłę dookoła: bogato profilowane szczyty, pinakle i wimpergi z czerwonej cegły najlepiej widać z boku, od strony plebanii. Na wieżach wisi zestaw pięciu dzwonów noszących imiona: Stefan, Jezus, Maria, Józef i Jan Paweł II. Kościół jest wpisany do rejestru zabytków od 1975 roku.

Jak zwiedzać

To czynna parafia, więc wnętrze najłatwiej obejrzeć tuż przed mszą lub po niej. Aktualny porządek nabożeństw sprawdź w gablocie przy kościele albo telefonicznie w kancelarii — w czasie liturgii zachowaj ciszę i nie fotografuj z lampą. Na wnętrze i obejście bryły wystarczy 30–45 minut. Wstęp jest bezpłatny (stan na październik 2026). Teren wokół kościoła jest płaski, wejście główne prowadzi po kilku stopniach. Kościół spodoba się przede wszystkim miłośnikom architektury i dziedzictwa przemysłowego oraz fotografom — monumentalną fasadę najlepiej uchwycić z placu przed świątynią. Z dziećmi warto połączyć wizytę z muzeum maszyn włókienniczych, które zwykle bardziej przemawia do najmłodszych.

Dojazd

Kościół stoi przy ul. Narutowicza 30, w centrum Żyrardowa. Miasto leży około 50 km na zachód od Warszawy i ma regularne połączenia kolejowe ze stolicą (Koleje Mazowieckie); od stacji dojdziesz pieszo.

W okolicy

Kościół jest częścią XIX-wiecznej osady fabrycznej, uznanej w 2012 roku za Pomnik Historii — to jeden z najlepiej zachowanych zespołów miasta przemysłowego w Europie, z czerwonymi ceglanymi domami robotniczymi, dawną przędzalnią i willami fabrykantów. Koniecznie zajrzyj do Muzeum Lniarstwa im. Filipa de Girarda w dawnym budynku fabrycznym, gdzie zobaczysz zabytkowe maszyny włókiennicze.