Katedra w Kamieniu Pomorskim

Katedra w Kamieniu Pomorskim, czyli konkatedra św. Jana Chrzciciela, to jedna z najstarszych i najcenniejszych świątyń Pomorza Zachodniego oraz Pomnik Historii. Przez blisko cztery stulecia była siedzibą biskupów pomorskich, dziś przyciąga gotyckim wnętrzem, przykatedralnym wirydarzem, najstarszą zachowaną więźbą dachową w Polsce i barokowymi organami, przy których od dekad odbywa się festiwal muzyki organowej. Stoi tuż przy starówce i brzegu Zalewu Kamieńskiego, więc łatwo połączyć ją z nadmorskim urlopem na Wolinie.

Historia: od misji Ottona z Bambergu do Pomnika Historii

Początki chrześcijaństwa w Kamieniu wiążą się z misją św. Ottona z Bambergu w 1124 roku — wtedy powstał tu drewniany kościół św. Jana Chrzciciela. W 1176 roku książę Kazimierz I ufundował w jego miejscu katedrę, a w 1188 roku papież Klemens III zatwierdził przeniesienie siedziby biskupstwa pomorskiego z Wolina do Kamienia.

Budowa trwała długo i przerywały ją najazdy brandenburskie (1273 i 1308). Romańska trójnawowa bazylika z transeptem i apsydą była w XIV–XV wieku przekształcana w duchu gotyku; prace zakończono pod koniec XV wieku. Po śmierci ostatniego katolickiego biskupa, Erazma Manteuffla, w 1544 roku świątynia przeszła w ręce protestantów i pozostała kościołem ewangelickim aż do 1945 roku. Wojna trzydziestoletnia zniszczyła wnętrze, a w XIX wieku przeprowadzono gruntowny remont z polecenia króla Fryderyka Wilhelma IV.

Wiosną 1945 roku katedra została uszkodzona ostrzałem artyleryjskim, a większość słynnego skarbca zaginęła. 16 września 1945 roku kościół ponownie poświęcono dla katolików. Od 1972 roku jest konkatedrą (dziś archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej), 1 września 2005 roku wraz z sąsiednimi zabudowaniami został uznany za Pomnik Historii, a w 2010 roku otrzymał rangę sanktuarium.

Co zobaczyć w katedrze

• Ołtarz główny — późnogotycki tryptyk z przełomu XV i XVI wieku ze złoconymi rzeźbami; na skrzydłach sceny z życia patronów świątyni.
• Barokowe organy — zamówione w 1669 roku przez księcia Ernesta Bogusława von Croya i ukończone w 1672 roku przez szczecińskiego organmistrza Michaela Berigela. Prospekt ma ok. 13 m wysokości i 9 m szerokości, a po rekonstrukcji z 2003 roku instrument liczy 44 głosy na trzech manuałach i pedale.
• Średniowieczna więźba dachowa — badania dendrochronologiczne datują drewno na lata 1260–1268; uznaje się ją za najstarszą zachowaną konstrukcję tego typu w Polsce.
• Polichromie na sklepieniach — m.in. Chrystus Sędzia w nawie głównej i ogród rajski z Drzewem Życia w prezbiterium, odsłonięte w XX wieku.
• Wczesnogotycka chrzcielnica w barokowej kracie z 1685 roku oraz drewniana krata lektoryjna z 1684 roku.
• Nekropolia — w katedrze spoczęli książęta pomorscy z dynastii Gryfitów (m.in. fundator Kazimierz I) i biskupi kamieńscy.
• Wirydarz — ogród otoczony gotyckimi krużgankami z przełomu XIII i XIV wieku, z płytami nagrobnymi przeniesionymi z kościoła; to wyjątkowe w skali kraju założenie przykatedralne.

Warto wiedzieć, że słynny Krucyfiks Kamieński z około 1300 roku nie znajduje się już w katedrze — można go oglądać w Muzeum Narodowym w Szczecinie.

Koncerty organowe i festiwal

Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej odbywa się w katedrze od 1964 roku. Koncerty festiwalowe tradycyjnie organizowane są latem w piątkowe wieczory, a parafia zapowiada także letnie koncerty w okresie lipiec–wrzesień i Letnią Akademię Organową im. Michaela Berigela. Grupy mogą zamówić krótki koncert organowy — telefonicznie, w dni robocze (osobny numer dla języka niemieckiego). Program na dany sezon publikuje parafia.

Zwiedzanie — informacje praktyczne (stan na październik 2026)

• Adres: Plac Katedralny 8, 72-400 Kamień Pomorski.
• Telefony: parafia 798 775 404; zwiedzanie 731 834 012; zamawianie koncertów 508 171 241 (PL/EN) i 508 171 176 (DE), pon.–pt.
• Msze w katedrze: niedziele 8:00, 10:00, 12:00 i 18:00; dni powszednie 7:00 i 17:00.
• Godziny zwiedzania i ceny biletów do wnętrza, wirydarza czy skarbca nie są publikowane na stronie parafii — przed przyjazdem, zwłaszcza poza sezonem letnim (październik–kwiecień), zadzwoń pod numer do zwiedzania.
• Na stronie parafii jest wirtualny spacer po wnętrzu — dobry sposób, by przygotować się do wizyty.

Na samą katedrę z wirydarzem zaplanuj około godziny; z koncertem i spacerem po Wzgórzu Katedralnym — dwie do trzech godzin. W czasie nabożeństw zwiedzanie nie jest możliwe.

Dojazd i parking

Kamień Pomorski leży nad Zalewem Kamieńskim, w powiecie kamieńskim, ok. 70–80 km na północ od Szczecina. Najwygodniej dojechać samochodem; komunikację autobusową sprawdź w aktualnych rozkładach. Katedra stoi na skraju starego miasta, kilka minut pieszo od rynku i nabrzeża zalewu.

W okolicy

• Stare miasto z gotyckim ratuszem, Bramą Wolińską i promenadą nad Zalewem Kamieńskim.
• Wyspa Wolin i Woliński Park Narodowy — dobre uzupełnienie wizyty dla rodzin i miłośników przyrody.
• Plaże Bałtyku w Dziwnowie i Międzyzdrojach.