Góra Zamkowa w Cieszynie

Góra Zamkowa (Wzgórze Zamkowe) to miejsce, od którego zaczął się Cieszyn. Na stromym wzniesieniu nad Olzą, tuż przy granicy z Czechami, stoją romańska rotunda św. Mikołaja i św. Wacława – najstarsza murowana budowla na Śląsku i motyw z banknotu 20 zł – oraz gotycka Wieża Piastowska z tarasem widokowym. Wokół rozciąga się XIX-wieczny park krajobrazowy z pałacem Habsburgów.

Historia: gród, zamek, pałac

Najstarsze ślady osadnictwa na wzgórzu sięgają czasów rzymskich. Stały gród powstał tu w X wieku, w XII wieku stał się siedzibą kasztelanii, a około 1290 roku – stolicą samodzielnego Księstwa Cieszyńskiego, które przetrwało do 1918 roku. Piastowie rządzili nim do 1653 roku. W XIV wieku zamek zyskał gotycką, kamienną formę i dzielił się na Zamek Górny z komnatami książęcymi i Zamek Dolny z zabudowaniami gospodarczymi, zbrojownią i lochami. Wojna trzydziestoletnia i wygaśnięcie cieszyńskich Piastów doprowadziły rezydencję do upadku.

W 1839 roku Habsburgowie rozebrali większość ruin, a według projektu wiedeńskiego architekta Józefa Kornhäusela wzgórze przebudowano w stylu klasycystycznym. Na fragmentach Zamku Dolnego powstał letni pałacyk myśliwski, a resztę zajął angielski park krajobrazowy. Od 1947 roku część pałacu zajmuje szkoła muzyczna, a od 2005 roku w pałacu i odtworzonej oranżerii działa centrum designu Zamek Cieszyn.

Co zobaczyć

• Rotunda św. Mikołaja i św. Wacława z XII wieku – pierwotnie kościół grodowy, później kaplica zamkowa. W latach 1947–1955 przywrócono jej romański wygląd.
• Wieża Piastowska z pierwszej połowy XIV wieku, dawna wieża ostatecznej obrony zamku. Ma prawie 29 m wysokości; po pokonaniu 120 schodów wychodzi się na taras z widokiem na Cieszyn, Czeski Cieszyn i Beskid Śląski. Narożne tarcze z orłem piastowskim przypisuje się warsztatowi Piotra Parléřa z Pragi.
• Wieża Ostatecznej Obrony z XII wieku – fundamenty odkryte na początku XXI wieku.
• Park z drzewami-pomnikami przyrody i meblami miejskimi projektantów z Polski i zagranicy oraz Uliczka Cieszyńskich Kobiet.

Ciekawostki

Patronat rotundy wciąż budzi dyskusje. W dawnych dokumentach i XVIII-wiecznych urbarzach zamkowych kaplica występuje wyłącznie pod wezwaniem św. Wacława. Po konflikcie o Śląsk Cieszyński w latach 1919–1920 czeskiego patrona stopniowo pomijano, choć w 1436 roku kardynał Zbigniew Oleśnicki ustanowił św. Wacława jednym z głównych patronów Królestwa Polskiego.

Tripto podpowiada

Wejście na teren wzgórza i do parku jest bezpłatne. Wieża Piastowska i rotunda są czynne codziennie: w styczniu, lutym, listopadzie i grudniu 10:00–16:00, w marcu, kwietniu i październiku 10:00–17:00, w maju i wrześniu 10:00–18:00, a od czerwca do sierpnia 10:00–19:00. Bilet normalny kosztuje 14 zł, ulgowy 10 zł, rodzinny 40 zł; sama rotunda – 10 zł. Punkt informacji turystycznej działa przy ul. Zamkowej 1. Na wzgórze, wieżę i park zaplanuj 1,5 godziny, a potem zejdź mostem na Olzie do Czeskiego Cieszyna.