Willa „Nad Zdrojami” w Szczawnicy

Willa „Nad Zdrojami”, zwana też Domem nad Zdrojami, stoi we wschodniej pierzei placu Dietla – w samym sercu uzdrowiskowej Szczawnicy. To tutaj, dosłownie nad ujęciami, od XIX wieku podaje się kuracjuszom szczawy, od których miasto wzięło nazwę. Dziś na parterze działa pijalnia sześciu wód leczniczych, a na piętrze wystawa o dziejach uzdrowiska.

Historia: od altany do rekonstrukcji

Pierwszy skromny pawilon nad źródłem postawił po 1820 roku Jan Kutschera. W 1828 roku zdroje kupili Stefan i Józefina Szalayowie, którzy nadali źródłom swoje imiona, a w latach 1839–1840 wznieśli w tym miejscu altanę na ośmiu kolumnach. Ich syn Józef Szalay zastąpił ją w 1863 roku piętrowym, drewnianym budynkiem według własnego planu, z bogatą snycerką na piętrze. W latach 1931–1934 pijalnię zmodernizował Adam Stadnicki.

Od 1984 roku pijalnia była nieczynna, a w 2002 roku budynek strawił pożar. Odbudowy w historycznym miejscu podjęła się rodzina Mańkowskich, spadkobierców Stadnickiego: pozostałości rozebrano w 2006 roku, a w 2008 roku zrekonstruowany Dom nad Zdrojami ponownie otwarto. Mimo nowoczesnych instalacji zachował dawną formę.

Co zobaczyć i czego spróbować

• Pijalnię wód na parterze – podaje się tu sześć wód: Helena, Jan, Józef, Józefina, Stefan i Magdalena.
• Józefinę – źródło odkryte w 1822 roku, nazwane na cześć żony Stefana Szalaya; bije w tym samym szybie co Stefan i Józef.
• Wystawę „200 lat Uzdrowiska Szczawnica” na piętrze.
• Plac Dietla z sąsiednimi willami uzdrowiska – dobre tło do spaceru.

Ciekawostki

Wody różnią się mocno mineralizacją: Helena ma ok. 1837 mg/l składników, a Józef ponad 11 000 mg/l. Operator opisuje smak Heleny jako delikatny, więc to dobry wybór na pierwszy kubek. Józefina wraz z żętycą była zalecana kuracjuszom już w 1878 roku przez naczelnego lekarza uzdrowiska Onufrego Trembeckiego.

Tripto podpowiada

Pijalnia mieści się pod adresem plac Dietla 7. Według operatora jest czynna poniedziałek–czwartek 9:00–18:00, a piątek–niedziela 9:00–20:00. Na degustację i obejrzenie wystawy wystarczy 30–45 minut. Wody lecznicze pij z umiarem – mają silne działanie, a przy chorobach przewlekłych warto wcześniej zapytać lekarza. Plac Dietla to dobry punkt startowy spacerów po górnej części Szczawnicy; w sezonie parkingi w centrum bywają zatłoczone.