Dworek Gościnny w Szczawnicy

Kiedy w 2008 roku zaczęto odbudowywać Dworek Gościnny w Szczawnicy, nie istniały żadne plany budynku. Architekci mieli starą pocztówkę z mężczyzną stojącym przed wejściem – założyli, że ma około 180 cm wzrostu, i na tej podstawie przeliczyli wymiary całej budowli. Tak wrócił do Parku Górnego drewniany „pieniński salon”, który od 1884 roku był sercem życia towarzyskiego uzdrowiska, a w 1962 roku spłonął do fundamentów.

Historia: salon uzdrowiska

Fundamenty pod gmach położył w 1875 roku Józef Szalay, twórca uzdrowiska Szczawnica. Górną część od 1882 roku wznosiła krakowska Akademia Umiejętności, a uroczyste otwarcie nastąpiło w 1884 roku. Projekt przypisuje się krakowskiemu architektowi Maciejowi Moraczewskiemu. Budynek nazywano różnie: Dworcem Gościnnym, Kursalonem, Kurhausem, Gościnną Gospodą albo właśnie Pienińskim Salonem.

W modrzewiowym gmachu krytym gontem mieściły się sala balowa na 500 osób z galeriami dla widzów i muzyków, sala widowiskowa ze sceną, restauracja i cukiernia, sala fortepianowa, czytelnia, bilard, salon fryzjerski i sklepy. Do 1928 roku działało tu atelier Awita Szuberta, malarza i fotografa Tatr. Na podcieniowej werandzie kawę mogło pić naraz ponad stu gości.

Na scenie występowali Helena Modrzejewska, Mieczysław Frenkiel, Aleksander Zelwerowicz, Ludwik Solski, Juliusz Osterwa i Stefan Jaracz. Spotkania autorskie mieli tu Maria Konopnicka, Henryk Sienkiewicz, Bolesław Prus, Kazimierz Przerwa-Tetmajer i Adam Asnyk; według przekazów właśnie tu powstał wiersz Asnyka „Och, gdybym był młodszy, kochanie”.

Pożar i powrót

W 1909 roku właścicielem dworku został hrabia Adam Stadnicki. W 1948 roku władze upaństwowiły uzdrowisko razem z budynkiem, a w latach 1959–1962 trafiły tu pierwsze zbiory Muzeum Pienińskiego. 20 października 1962 roku wybuchł pożar – drewniana konstrukcja spłonęła doszczętnie, zostały jedynie murowane fundamenty.

Szansa pojawiła się w 2005 roku, gdy rodzina Mańkowskich, spadkobierców Stadnickiego, odzyskała majątek uzdrowiska. Odbudowa trwała w latach 2008–2011 i opierała się na archiwalnych fotografiach. Nowy dworek jest o mniej więcej jedną trzecią większy od pierwowzoru, ale zachowano regionalne rzeźbienia w drewnie i malowane ornamenty. Budynek leży na Szlaku Architektury Drewnianej w Małopolsce.

Co zobaczyć

Z zewnątrz to przykład drewnianej architektury w stylu szwajcarskim: galeryjki, ganki, lukarny i wieżyczki. Wnętrza zdobią klasyczne żyrandole i teatralne zasłony przy dużych oknach. Dziś działa tu Centrum Eventowe Pieniny:

• sala widowiskowa z automatycznie składaną widownią i modułową sceną,
• Jazz Bar na około 100 osób z przeszkloną ścianą wychodzącą na taras dla 110 gości, otoczony modrzewiami,
• koncerty, spektakle, bale, konferencje i uroczystości rodzinne.

Tripto podpowiada

Wnętrza zobaczysz przede wszystkim przy okazji wydarzenia – sprawdź program na stronie centrum i zaplanuj wieczór na koncert. Sam spacer po Parku Górnym z obejrzeniem fasady zajmie 15–30 minut. Adres: Park Górny 7, tel. +48 729 162 570; przy obiekcie jest bezpłatny parking. Fotografię całej bryły najlepiej zrobić z parkowej alejki, z pewnej odległości – dopiero wtedy widać rytm wieżyczek i galeryjek, które odtwarzano z tamtej starej pocztówki.