Zamek Pieniński

W XIII wieku nawet Wawel miał jeszcze umocnienia z drewna i ziemi, a w sercu Pienin stał już kamienny zamek na zaprawie – jeden z pierwszych takich w Polsce. Ruiny zamku Pieniny, zwanego też zamkiem św. Kingi, kryją się w lesie na północnym zboczu Zamkowej Góry w masywie Trzech Koron. Mijasz je na szlaku, a zatrzymać się warto choćby dla historii księżnej, która ukryła tu zakonnice przed Mongołami.

Historia: refugium świętej Kingi

Budowę warowni łączy się z księżną krakowską Kingą, która rezydowała w klasztorze klarysek w Starym Sączu. Zamek powstał prawdopodobnie na początku lat 80. XIII wieku jako refugium – kryjówka używana wyłącznie w czasie najazdu. Mógł pomieścić około stu osób i kilkudziesięciu żołnierzy. Pierwsza wiarygodna wzmianka z początku XIV wieku mówi, że podczas trzeciego najazdu mongolskiego w 1287 roku schroniła się tu Kinga wraz z zakonnicami. Związek budowli z księżną potwierdziły wykopaliska z końca lat 70. XX wieku.

Zamek stracił znaczenie prawdopodobnie już w XIV wieku, a w XV wieku przestano go użytkować. Później stał się miejscem kultu Kingi i schronieniem dwóch pustelników. Ruiny wpisano do rejestru zabytków 18 kwietnia 2003 roku. W latach 2006–2007 Pieniński Park Narodowy odkopał i zabezpieczył mury, a jesienią 2009 roku udostępnił je zwiedzającym. W 2017 roku zawalił się fragment stropu piwnicy budynku bramnego i teren zamknięto; w latach 2020–2021 park przeprowadził remont, którego celem było przywrócenie zwiedzania.

Co zobaczyć

• Mur tarczowy z miejscowego wapienia – około 90 m długości i 120 cm grubości – biegnie łagodnym łukiem między dwiema skalnymi graniami. Odcięte nim wzgórze otaczają urwiska.
• Wąską furtę od zachodu, przez którą mogła przejść tylko jedna osoba.
• Relikty dwóch budynków i cysterny z dobrze obrobionych ciosów; w jej miejscu prawdopodobnie biło wcześniej źródełko, któremu przypisywano moc uzdrawiającą.
• Tuż poniżej ruin Grotę św. Kingi, miejsce corocznych uroczystości ku czci świętej.

Ciekawostki

Mury leżą na wysokości 740–760 m n.p.m. Jeśli ufortyfikowany był także szczyt Zamkowej Góry (792,7 m), byłby to najwyżej położony murowany zamek w polskiej części Karpat. Warownię zbudowano tak, że nie było jej widać ani z dolin, ani z okolicznych szczytów. Kamienne schody od szlaku do ruin ułożono na początku XX wieku, podczas wykuwania groty, z kamienia pozyskanego z zamkowych murów. W ruinach rośnie m.in. szarotka alpejska, prawdopodobnie posadzona w XIX wieku przez Towarzystwo Tatrzańskie.

Tripto podpowiada

Ruiny leżą przy niebieskim szlaku na Trzy Korony; od schroniska PTTK „Trzy Korony” w Sromowcach Niżnych dzieli je niecałe 3 km, od schroniska „Orlica” prawie 7 km. Ścieżka jest kamienista i ma stopnie – potrzebne są dobre buty, wózek nie przejedzie. Pieniński Park Narodowy nie pobiera opłat za wstęp na swój teren; płatne są m.in. galerie widokowe na Trzech Koronach i Sokolicy. Przed wyjściem sprawdź komunikat turystyczny parku – po deszczu szlaki bywają śliskie i błotniste. Na samą wizytę przy ruinach i grocie wystarczy 20–30 minut, ale całe wyjście to kilka godzin marszu.