Muzeum św. Jana Sarkandra w Skoczowie

W piwnicy kamienicy przy Rynku 2, tuż obok skoczowskiego ratusza, według przekazów z XVII wieku przyszedł na świat Jan Sarkander, kapłan zamęczony w Ołomuńcu w 1620 roku i kanonizowany przez Jana Pawła II w 1995 roku. Dziś w tej piwnicy jest kaplica, a na parterze parafialne muzeum z pamiątkami kultu świętego i sztuką sakralną Śląska Cieszyńskiego. W czasie okupacji niemieckiej w tej samej kaplicy urządzono skład ziemniaków.

Kim był Jan Sarkander

Urodził się 20 grudnia 1576 roku w Skoczowie jako czwarty syn mieszczanina Grzegorza Macieja Sarkandra i Heleny z Góreckich. Po śmierci ojca przeniósł się z matką na Morawy, studiował w Ołomuńcu, Pradze i Grazu, a w 1609 roku przyjął święcenia kapłańskie w Brnie. Był proboszczem w kilku morawskich parafiach, ostatnio w Holeszowie. W 1620 roku, w czasie powstania czeskiego, został aresztowany i torturowany; nie zdradził tajemnicy spowiedzi i zmarł w ołomunieckim więzieniu 17 marca 1620 roku. Beatyfikowano go w 1860 roku, a 21 maja 1995 roku Jan Paweł II kanonizował go w Ołomuńcu. Dzień później papież odprawił mszę na skoczowskim wzgórzu Kaplicówka.

Dom, kaplica i muzeum

Kronikarz Andrzej Komoniecki w „Dziejopisie Żywieckim” z 1704 roku zapisał, że ojcowski dom Sarkandra stał w rynku „podle samego ratusza”. W 1890 roku katolicy Skoczowa odkupili kamienicę od Adolfa Zaczka; od tego czasu jej właścicielem jest parafia św. Apostołów Piotra i Pawła. Jeszcze w 1890 roku Franciszek Duś urządził w piwnicy kaplicę, a dom, zwany Sarkandrówką, stał się ośrodkiem katolickich organizacji z czytelnią i biblioteką. Od 1932 roku planowano tu muzeum, tzw. Sarcandrineum.

Okupant zniszczył polską bibliotekę, a w kaplicy urządził skład ziemniaków. Po wojnie kult zawieszono i dopiero w 1959 roku piwniczka wróciła do dawnej funkcji. Jesienią 1993 roku rozpoczął się remont; 29 czerwca 1994 roku bp Tadeusz Rakoczy poświęcił odnowioną kaplicę i konsekrował nowy kamienny ołtarz, a w listopadzie 1994 roku otwarto sale muzealne.

Co zobaczyć

• Kaplicę narodzenia w kamiennej, sklepionej piwnicy, gdzie w środy o 18:30 odprawiana jest msza.
• Pamiątki życia i kultu Sarkandra na Śląsku i Morawach.
• Sztukę sakralną głównie z kościoła parafialnego w Skoczowie i kościoła św. Bartłomieja w Grodźcu Śląskim: stare druki, obrazy i rzeźby, w tym XVII-wieczny konfesjonał, tabernakulum oraz płaskorzeźbę Jana Wałacha „Święta Teresa nad Skoczowem” z 1936 roku.
• Salę wystaw czasowych z malarstwem, grafiką, fotografią czy tkaniną.

Ciekawostki

Gdy w latach 1797–1801 kończono odbudowę ratusza, władze miasta umieściły na jego frontowej ścianie wizerunek Sarkandra namalowany olejno na blasze. Obraz przetrwał II wojnę światową i lata stalinowskie, wielokrotnie go konserwowano, a dziś jest eksponowany na wieży ratuszowej. Według muzealnej kroniki Sarkander urodził się w czasie przemarszu wojsk przez miasto.

Tripto podpowiada

Muzeum jest otwarte wt–pt 9:30–16:00 i sob 9:30–12:00; zarówno osoby indywidualne, jak i grupy proszone są o wcześniejszy kontakt (tel. 663 782 608, muzeumsarkandra@ox.pl). Cennika muzeum nie publikuje. Na zwiedzanie wystarczy 30–45 minut, a na stronie muzeum dostępny jest wirtualny spacer. Po wizycie przejdź oznakowanym Szlakiem Sarkandra, wejdź na Kaplicówkę i obejrzyj sąsiedni ratusz z lat 1797–1801.