Rezerwat przyrody Cmentarzysko Jaćwingów

W lesie na północno-wschodnim skraju Suwałk leżą kamienne kurhany sprzed niemal dwóch tysięcy lat. Rezerwat Cmentarzysko Jaćwingów chroni cmentarzysko użytkowane od II do V wieku naszej ery, jedno z najlepiej znanych stanowisk archeologicznych Suwalszczyzny. Choć nazwa odwołuje się do Jaćwingów, pochowani tu ludzie należeli do starszej kultury, którą archeolodzy nazywają sudowską.

Historia: kurhany i naukowy mit

Rezerwat utworzono 31 października 1959 roku w dawnej wsi Szwajcaria, przyłączonej do Suwałk w 1981 roku. Zajmuje około 3,4 ha i jest wpisany do rejestru zabytków. Celem ochrony jest zachowanie boru wraz z cmentarzyskiem kurhanowym. Przez dziesięciolecia łączono je z Jaćwingami, bałtyjskim ludem znanym ze średniowiecznych kronik, jednak dzisiejsi badacze uważają to utożsamienie za błędne, a o „kurhanach Jaćwingów” piszą jako o długoletnim naukowym micie.

Co zobaczyć

• Kurhany kamienne o średnicy od 6 do 21 metrów, usypane z kilku warstw kamieni. Najwięcej z nich leży w środkowej części rezerwatu, na osi północ–południe, na niewielkich wyniesieniach.
• Groby ciałopalne i szkieletowe – na cmentarzysku stosowano oba sposoby pochówku.
• Las świerkowy z domieszką sosny i dębu, w którym rosną m.in. lilia złotogłów, wawrzynek wilczełyko i konwalia majowa.

Większość kurhanów jest dziś słabo widoczna, a najwyższe mają do pół metra wysokości. Na niektórych wyrosły drzewa.

Ciekawostki

Z badań cmentarzyska w Szwajcarii pochodzą m.in. ozdoby z ażurowymi plakietkami z II–V wieku, inspirowane rzymską emalią. Pokazują one, że mieszkańcy dawnej Suwalszczyzny utrzymywali kontakty z odległymi ośrodkami rzemiosła.

Tripto podpowiada

Rezerwat leży około 5 km od centrum Suwałk i jest dostępny przez cały rok. Na spacer wystarczy 30–45 minut; poruszaj się po ścieżkach i nie wchodź na kurhany. Najlepiej widać je wiosną i późną jesienią, gdy roślinność jest niższa. Znaleziska z Suwalszczyzny obejrzysz w Muzeum Okręgowym w Suwałkach.