Cmentarz żydowski w Goniądzu

Na południowym skraju Goniądza, przy szosie do Downar, w trawie i wśród młodych drzew leżą kamienne macewy. To kirkut – jedyne miejsce w mieście, gdzie wciąż widać ślad społeczności, która w XIX wieku stanowiła większość mieszkańców Goniądza.

Historia

W 1878 roku Goniądz liczył 2943 mieszkańców, z czego 1880 było Żydami. Miasto miało synagogę na wzgórzu w centrum dawnej dzielnicy żydowskiej, jesziwę i cheder. Kres tej historii przyniósł rok 1941. W lipcu 1941 roku synagoga spłonęła, a na cmentarzu żydowskim zamordowano trzydziestu mężczyzn oskarżonych o współpracę z Armią Czerwoną. W latach 1941–1942 Niemcy utworzyli getto, a około 1,3 tysiąca osób wywieźli do Prostek koło Grajewa.

Cmentarz został zdewastowany w czasie okupacji. Zajmuje 1,6 ha i leży około 500 metrów na południe od cmentarza katolickiego. Zachowało się na nim około 20 macew.

Co zobaczyć

• Macewy – część stoi, część leży w trawie; na niektórych widać hebrajskie inskrypcje.
• Układ terenu na skraju lasu, który pozwala wyobrazić sobie dawną wielkość nekropolii.

Tripto podpowiada

Kirkut nie jest zagospodarowany turystycznie – nie ma tu tablic ani ścieżek. Przyjedź w wygodnych butach, najlepiej wiosną lub jesienią, gdy trawa jest niższa. Zgodnie z tradycją zachowaj powagę, nie przesuwaj kamieni i nie wchodź na macewy; mężczyźni mogą nakryć głowę. Wizyta zajmuje 15–30 minut. W centrum Goniądza warto zobaczyć kościół św. Agnieszki i kaplicę św. Floriana na skarpie nad Biebrzą.