Cerkiew św. Kosmy i Damiana w Tyliczu

Ciemnoczerwona drewniana cerkiew z trzema baniastymi hełmami stoi na cmentarzu w Tyliczu od 1743 roku. To łemkowska świątynia z rzadkim układem – z dwiema bocznymi kaplicami przy nawie, jakie poza nią ma tylko cerkiew w Miliku. W środku czeka XVIII-wieczny ikonostas, w którym ikony patronów są wyższe niż carskie wrota.

Historia

Cerkiew w Tyliczu istniała już pod koniec XVI wieku. Obecną zbudowano w 1743 roku, a kształt nadała jej przebudowa z 1780 roku – prawdopodobnie wtedy powstały boczne kaplice i wieża. Kolejne prace prowadzono w latach 1889, około 1930 i w 1938 roku, gdy wnętrze pokryto polichromią nawiązującą do jubileuszu 950-lecia chrztu Rusi. Do 1947 roku była to cerkiew greckokatolicka; potem przejął ją kościół rzymskokatolicki i dziś służy jako kaplica cmentarna parafii św. św. Piotra i Pawła. W rejestrze zabytków jest od 1964 roku, leży na małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej.

Na co zwrócić uwagę

• Trójdzielną bryłę typową dla cerkwi łemkowskich: wieżę nad babińcem, nawę i prezbiterium, każde z własnym hełmem.
• Wieżę o konstrukcji słupowo-ramowej z pochyłymi ścianami, pozorną izbicą i dwukondygnacyjnym baniastym hełmem z kutym krzyżem.
• Dwie boczne kaplice przy nawie – rozwiązanie spotykane jeszcze tylko w Miliku.
• Ikonostas z XVIII wieku: ikony patronów świątyni i św. Mikołaja w najniższym rzędzie są tak wysokie, że sięgają rzędu wyżej.
• Polichromię z 1938 roku, w tym postacie świętych Olgi i Włodzimierza skopiowane z ikon soboru św. Włodzimierza w Kijowie.
• Dzwonnicę i stary cmentarz w obrębie ogrodzenia.

Ciekawostki

W latach 80. XX wieku nieznani sprawcy wynieśli część ikon z ikonostasu. Brakujące wizerunki uzupełniono po 2001 roku.

Tripto podpowiada

Cerkiew stoi na cmentarzu, kilkaset metrów od drewnianego kościoła św. św. Piotra i Pawła. Z zewnątrz można ją oglądać przez cały rok, a o możliwość wejścia do wnętrza najlepiej zapytać w parafii. Najlepsze ujęcie całej bryły z trzema hełmami jest od strony bramy cmentarnej. Na wizytę zaplanuj 20–30 minut.