Bieszczadzki Park Narodowy

Bieszczadzki Park Narodowy to największy park narodowy w polskich górach i serce Bieszczadów — trawiastych połonin, dzikich buczyn i dolin, w których przed wojną stały bojkowskie wsie. Z Ustrzyk Górnych, Wołosatego czy Wetliny ruszają tu szlaki na Tarnicę, Połoninę Caryńską i Połoninę Wetlińską, z których przy dobrej pogodzie widać pasma aż po Ukrainę i Słowację. Bieszczadzki Park Narodowy szlaki ma dostępne cały rok, a jego buczyny są od 2021 roku częścią obiektu UNESCO.

Historia parku i wpis na listę UNESCO

Park utworzono w 1973 roku na niespełna 60 km²; czterokrotnie go powiększano i dziś obejmuje 292 km² — to czwarty co do wielkości park narodowy w Polsce. Prawie 70% powierzchni podlega ochronie ścisłej. Od 1992 roku park jest częścią Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery „Karpaty Wschodnie” (program MAB), a w 1998 roku otrzymał Dyplom Europejski Rady Europy.

W 2021 roku około 11% powierzchni parku — najcenniejsze, pierwotne lasy bukowe — wpisano na Listę światowego dziedzictwa UNESCO jako część transgranicznego obiektu „Pradawne i pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów Europy”. Obok Puszczy Białowieskiej to jedyny przyrodniczy wpis UNESCO z udziałem Polski.

Historia ludzi jest tu równie ważna: w latach 1944–1947 mieszkańców tych dolin wysiedlono, a dawne wsie zarosły lasem. Po wsiach zostały cmentarze, kamienne podmurówki cerkwi i zdziczałe sady — widać je m.in. przy ścieżkach przyrodniczo-historycznych parku.

Bieszczadzki Park Narodowy — szlaki i szczyty

• Tarnica (1346 m) — najwyższy szczyt polskich Bieszczadów. Najkrótsze wejście prowadzi z Wołosatego (zwykle ok. 2,5 godziny podejścia); z wierzchołka z krzyżem rozciąga się widok na Gniazdo Tarnicy, Halicz i Krzemień (1335 m).
• Połonina Caryńska — grzbiet między Brzegami Górnymi a Ustrzykami Górnymi; popularna trasa trawersu z przełęczy Przysłup Caryński.
• Połonina Wetlińska — z Przełęczy Wyżnej lub z Wetliny; na grzbiecie stoi schron Chatka Puchatka. Od 1 października 2026 roku trwa tam brukowanie szlaku — możliwe utrudnienia.
• Wielka Rawka i Bukowe Berdo — mniej zatłoczone, z szerokimi panoramami.
• Ścieżki przyrodniczo-historyczne — np. Tarnawa Niżna – Dźwiniacz Górny w dolinie górnego Sanu, z kładką nad mokradłami.

W parku znajduje się też Opołonek (1028 m) — w jego pobliżu leży najdalej na południe wysunięty punkt Polski.

Przyroda: żubry, niedźwiedzie, ryś

Około 80% parku pokrywają naturalne lasy, w większości buczyny. Żyje tu ponad 230 gatunków kręgowców, w tym niedźwiedź, wilk, żbik i ryś — symbol parku. Bieszczadzkie stado żubrów liczy około 280 zwierząt i jest uznawane za największe wolno żyjące górskie stado na świecie. Na połoninach od 1993 roku wypasane są konie huculskie.

Park zaleca, by ze względu na niedźwiedzie nie wchodzić na szlaki nocą ani o świcie — najlepiej wyruszać po godzinie 8:00.

Jak zwiedzać, kiedy jechać, zima 2026/27

Na Tarnicę lub jedną połoninę wystarczy dzień, na pętlę Tarnica – Halicz – Rozsypaniec lub przejście obu połonin — pełny, długi dzień. Najpiękniejsza pora to wrzesień i październik, gdy buczyny są złote, a trawy rude. Na połoninach brak cienia i osłony od wiatru, a pogoda zmienia się szybko.

Zimą połoniny są odsłonięte na wiatr i mgłę, na stromych stokach możliwe jest zagrożenie lawinowe, a dzień jest krótki. Potrzebne są raczki lub raki, ciepłe warstwy i doświadczenie — przed wyjściem sprawdź komunikat parku i GOPR Bieszczady.

Z dziećmi i dla mniej wprawnych

Z dziećmi najlepiej zacząć od ścieżek przyrodniczych w dolinach (np. w Tarnawie Niżnej) albo od krótkiego wejścia na Połoninę Wetlińską z Przełęczy Wyżnej, gdzie podejście jest strome, ale krótkie. Tarnica z Wołosatego jest w zasięgu sprawnych rodzin, choć ostatni odcinek prowadzi po schodach i kamieniach. Na grzbietach nie ma wody ani cienia — zabierz zapas picia, czapkę i kurtkę od wiatru.

Informacje praktyczne

Stan na październik 2026 (ceny mogą się zmienić):

• Bilet jednodniowy: 11 zł, ulgowy 5,50 zł — ważny na wszystkich szlakach.
• Bezpłatnie: dzieci do 7 lat, posiadacze Karty Dużej Rodziny, mieszkańcy gmin Cisna, Czarna i Lutowiska.
• Gdzie kupić: w punktach informacyjno-kasowych przy wejściach i parkingach parku, przez kody QR przy wejściach lub online. Zasięg bywa słaby (Brzegi Górne, Tarnawa Niżna), więc kup bilet wcześniej.
• Psy: tylko na trzech odcinkach — Przełęcz Wyżniańska – Schronisko pod Małą Rawką, Nasiczne i Bereżki – Przysłup Caryński, Tarnawa Niżna – Dźwiniacz Górny; zawsze na smyczy i w kagańcu.
• Nocowanie w kamperze na parkingach parku jest płatne i niezalecane.
• Kontakt: dyrekcja BdPN, Ustrzyki Górne 19, 38-713 Lutowiska, tel. +48 13 461 0650. Muzeum Przyrodnicze parku działa w Ustrzykach Dolnych.

Dojazd i w okolicy

Ustrzyki Górne leżą przy Wielkiej Pętli Bieszczadzkiej, ok. 3 godzin jazdy z Rzeszowa i ok. 5 godzin z Krakowa. Komunikacja publiczna jest ograniczona i w dużej mierze sezonowa, więc najwygodniej przyjechać samochodem. W okolicy warto zobaczyć drewniane cerkwie (m.in. w Smolniku — obiekt UNESCO), Jezioro Solińskie i Sanok ze skansenem.