Bazylika kolegiacka Zwiastowania NMP w Pułtusku

Bazylika kolegiacka Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Pułtusku to jeden z najcenniejszych zabytków Mazowsza i Pomnik Historii. Gotycko-renesansowy kościół słynie ze sklepienia pułtuskiego, czyli renesansowych polichromii odkrytych w 1994 roku, które weszły do podręczników historii sztuki. Leży w centrum Pułtuska, około 60 km na północ od Warszawy, i jest świetnym celem na krótką wycieczkę z Warszawy.

Historia bazyliki

Kolegiatę ufundował w 1449 roku biskup płocki Paweł Giżycki. Pierwotnie była to świątynia jednonawowa, dziś ma trzy nawy. Początek XVI wieku przyniósł dwie wieże na fasadzie, ufundowane przez biskupa Erazma Ciołka, a po 1546 roku Jan Baptysta z Wenecji, włoski budowniczy działający na Mazowszu, wzniósł sklepienie ozdobione polichromią i kaplicę bp. Andrzeja Noskowskiego. Pożar w 1613 roku zniszczył kościół, a po odbudowie dostał barokowe wyposażenie. W 1975 roku papież Paweł VI nadał mu tytuł bazyliki mniejszej, a 10 grudnia 2018 prezydent RP uznał ją za Pomnik Historii. Jest drugą po katedrze świątynią diecezji płockiej.

Co zobaczyć w środku

• Sklepienie pułtuskie - renesansowe polichromie z połowy XVI wieku, odkryte w 1994 roku, ważny punkt historii sztuki polskiej.
• Kaplica Najświętszego Sakramentu z obrazem Opłakiwanie z 1559 roku, wzorowanym na Piecie Michała Anioła.
• Nagrobek biskupa Noskowskiego z 1561 roku oraz inne płyty nagrobne biskupów, w tym Giżyckiego z 1463 roku.
• Złotnictwo - monstrancja wieżyczkowa i relikwiarz Krzyża Świętego z około 1450 roku oraz gotyckie kielichy.
• Wyposażenie - XVII-wieczny ołtarz główny Zwiastowania, 14 ołtarzy bocznych i organy o 33 głosach.

Jak zwiedzać

Najlepiej zaplanować 45-60 minut na wnętrze i dziedziniec. Obok kościoła stoi wolnostojąca dzwonnica, a przy wejściu znajdziesz tablicę upamiętniającą tysiąclecie chrześcijaństwa w Polsce z 1966 roku. Bazylika jest czynnym kościołem, więc w czasie mszy nie zwiedza się prezbiterium. Obiekt jest przyjazny rodzinom, bo ma szerokie nawy; dla dzieci ciekawe będą złote ołtarze i drewniany strop.

Informacje praktyczne

Godziny zwiedzania i ceny wstępu sprawdź przed wyjazdem (stan na październik 2026). Zwykle wstęp do czynnego kościoła jest bezpłatny, ale godziny poza mszami sprawdź na stronie bazylika.pultusk.pl lub u parafii. Zachowaj stosowny strój i ciszę.

Dojazd i parking

Z Warszawy do Pułtuska jedzie się około godziny samochodem; w mieście są parkingi w okolicach rynku, ale ich aktualne zasady sprawdź na miejscu. Bazylika leży tuż przy rynku i dzwonnicy, w ścisłym centrum, więc po zaparkowaniu dojdziesz pieszo.

W okolicy

Zwiedź też gotycko-renesansową wieżę ratuszową z XV wieku, w której mieści się Muzeum Regionalne; z góry widać rynek i bazylikę.