Cmentarz Poległych w Bitwie Warszawskiej w Ossowie

Pod Ossowem w sierpniu 1920 roku ważyły się losy Warszawy. Na polu, gdzie polscy żołnierze – wielu z nich miało zaledwie 16–18 lat – zatrzymali natarcie Armii Czerwonej, leży dziś cmentarz z ośmioma zbiorowymi mogiłami i kaplica Matki Bożej Zwycięskiej. To tu zginął ks. Ignacy Skorupka, jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci „Cudu nad Wisłą”.

Bitwa pod Ossowem

W sierpniu 1920 roku Ossów leżał przy drodze przyfrontowej między I a II linią obrony Warszawy. W dniach 13–14 sierpnia wieś atakowały pułki bolszewickiej 79. Brygady Strzelców. Broniły jej polski 33. Pułk Piechoty i 36. Pułk Piechoty Legii Akademickiej, wsparte pułkami ochotniczymi. Każda ze stron straciła około 600 żołnierzy zabitych, rannych i wziętych do niewoli. Poległo około 100 Polaków, a wśród nich kapelan 236. pułku, ks. Ignacy Skorupka.

Co zobaczysz na cmentarzu

• Osiem mogił zbiorowych i jedną pojedynczą oraz obelisk upamiętniający poległych.
• Kaplicę Matki Bożej Zwycięskiej z 1928 roku według projektu Brunona Zborowskiego, rozbudowaną w 1982 roku, i dzwonnicę z 1932 roku. W środku wiszą kopie obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej i obrazu Jerzego Kossaka „Cud nad Wisłą”.
• Głaz-pomnik gen. Józefa Hallera przy wejściu i figurę Matki Boskiej Zwycięskiej z 1990 roku.
• 96 Dębów Pamięci posadzonych 23 kwietnia 2010 roku dla ofiar katastrofy smoleńskiej oraz tablicę z 2014 roku poświęconą ośmiu dowódcom z 1920 roku zamordowanym w Katyniu.

Ciekawostki

Przez kilkadziesiąt lat po II wojnie światowej to miejsce było trudno dostępne. Władze przesunęły granicę poligonu rembertowskiego tak, że kaplica i cmentarz znalazły się w jego obrębie, a przy wejściu stała tablica „Teren Wojskowy – wejście grozi śmiercią”. Zmieniło się to dopiero w latach 90.

Nowe muzeum obok cmentarza

16 sierpnia 2025 roku otwarto w Ossowie Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku, filię Muzeum Wojska Polskiego. Budynek stoi na 17-metrowym wzniesieniu, prowadzi do niego 500-metrowa Aleja Zwycięstwa, a u stóp wzgórza ustawiono dwa 70-metrowe maszty. Wystawa stała zajmuje około 1000 m² na dwóch kondygnacjach: mundury i broń obu stron, ulotki i plakaty propagandowe oraz francuska armata oblężnicza de Bange’a.

Tripto podpowiada

Na sam cmentarz i kaplicę zaplanuj 30–45 minut, z muzeum – pół dnia. To miejsce pamięci, więc zachowaj ciszę, szczególnie przy mogiłach. Aktualne godziny i ceny muzeum sprawdź przed przyjazdem na stronie Muzeum Wojska Polskiego. Wokół 14–15 sierpnia odbywają się tu uroczystości rocznicowe i bywa tłoczno – jeśli szukasz spokoju, przyjedź poza tym terminem. W pobliskim Radzyminie znajduje się drugi ważny Cmentarz Poległych w Bitwie Warszawskiej.