Zoo w Warszawie

W czasie wojny w pustych klatkach i willi dyrektora warszawskiego zoo ukrywali się ludzie. Jan i Antonina Żabińscy uratowali w ten sposób kilkuset Żydów, za co zostali uhonorowani tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, a ich historię opowiada film „Azyl”. Dziś ogród przy ul. Ratuszowej na Pradze nosi ich imię i jest jednym z najchętniej odwiedzanych w Polsce: ponad 12 000 zwierząt z około 500 gatunków na blisko 40 hektarach nad Wisłą.

Historia: od menażerii do ogrodu miejskiego

Warszawa długo nie miała prawdziwego zoo — były tylko prywatne menażerie, jak zwierzyniec Jana III Sobieskiego w Wilanowie czy niewielki ogród Mieczysława Pągowskiego z 1926 roku. Uchwałą magistratu z 14 czerwca 1927 roku powołano Miejski Ogród Zoologiczny na Pradze, a 11 marca 1928 roku otwarto go dla publiczności. Pierwszym dyrektorem był Wenanty Burdziński, wcześniej założyciel zoo w Kijowie; po jego śmierci jeszcze w 1928 roku funkcję objął Jan Żabiński. W 1937 roku urodziła się tu słonica Tuzinka — ogromne osiągnięcie hodowlane i ulubienica warszawiaków.

Wojna i „Azyl”

We wrześniu 1939 roku ogród był bombardowany, a personel musiał zastrzelić zwierzęta drapieżne. Po kapitulacji dyrektor berlińskiego zoo Lutz Heck wywiózł do Niemiec najcenniejsze okazy — Tuzinkę do Królewca, żubry i tarpany do Monachium. Jan i Antonina Żabińscy z synem Ryszardem ukrywali na terenie zoo uciekinierów, m.in. z getta; wojnę przeżyła tu m.in. rzeźbiarka Magdalena Gross. Historię opisała Diane Ackerman w książce „Azyl”, a w 2017 roku powstał na jej podstawie film z Jessicą Chastain. W zachowanej modernistycznej willi Pod Zwariowaną Gwiazdą, gdzie mieszkali Żabińscy, działa wystawa poświęcona tym wydarzeniom. Po wojnie Jan Żabiński odbudował ogród, który znów przyjął zwiedzających pod koniec lat 40.

Co zobaczyć

• Słoniarnię z 2003 roku — 6000 m² z basenami wewnętrznymi i zewnętrznymi dla słoni.
• Pawilon małp człekokształtnych z 2008 roku z gorylami i szympansami.
• Hipopotamiarnię z rekinarium z 2010 roku — hipopotamy można oglądać pod wodą przez szybę, a obok jest zbiornik morski o pojemności 100 000 litrów, największe pojedyncze akwarium w Polsce, z jedynym w kraju tawroszem piaskowym.
• Ptaszarnię z halą wolnych lotów, herpetarium z krokodylami oraz zabytkowe akwarium z 1928 roku.
• Ekowioskę z 2023 roku — przestrzeń edukacyjną z łąkami kwietnymi i hotelami dla owadów w miejscu dawnego mini zoo.

Ciekawostki

• Wszystkie zwierzęta urodzone w danym roku dostają imiona na tę samą literę.
• W 1990 roku ogród wraz z parkiem Praskim wpisano do rejestru zabytków.
• Od 1 stycznia 2023 roku zoo nosi oficjalnie imię Antoniny i Jana Żabińskich. Blisko 50 gatunków objętych jest europejskimi programami hodowli zachowawczej (EEP).

Tripto podpowiada

Zoo jest czynne codziennie, także w niedziele i święta, od 9:00; godzinę zamknięcia i ceny biletów, które zmieniają się sezonowo, sprawdź na stronie ogrodu. Na zwiedzanie zaplanuj 3–4 godziny. Najlepiej przyjść rano, gdy zwierzęta są aktywne, i zacząć od willi Żabińskich, zanim zrobi się tłoczno. Główne wejście jest od ul. Ratuszowej, a z tramwaju przy al. Solidarności masz kilka minut spacerem; zoo łatwo połączyć z Pragą i Starym Miastem po drugiej stronie Wisły.