Cmentarz i Muzeum - Miejsce Pamięci Palmiry

Cmentarz i Muzeum - Miejsce Pamięci Palmiry to jedno z najważniejszych miejsc pamięci o ofiarach niemieckiego terroru z lat 1939-1943 w okolicach Warszawy. W głębi Kampinoskiego Parku Narodowego, w gminie Czosnów, spoczywa ponad 2 tysiące Polaków zamordowanych przez Niemców, a obok działa muzeum - oddział Muzeum Warszawy. To miejsce wymagające ciszy i skupienia, ale także ważny punkt na mapie historii okupacji.

Historia Palmir

W 1929 roku zbudowano drogę przez las do ukrytych magazynów wojskowych, a we wrześniu 1939 roku toczyły się tu walki o ich zaopatrzenie. Między grudniem 1939 a lipcem 1941 roku Niemcy przeprowadzili na polanie koło Palmir co najmniej 20 egzekucji, w których zginęło ponad 1700 osób, głównie Polaków i Żydów, często przywożonych z warszawskich więzień. Największa egzekucja miała miejsce 20-21 czerwca 1940 roku w ramach akcji AB, kiedy rozstrzelano co najmniej 358 więźniów Pawiaka, wielu z polskiej elity politycznej, intelektualnej i kulturalnej. Niemcy maskowali groby, sadząc na nich młode drzewa.

Po wojnie Polski Czerwony Krzyż ekshumował szczątki z ok. 24 miejsc. Cmentarz-mauzoleum utworzono w 1948 roku; spoczywają w nim m.in. marszałek Sejmu Maciej Rataj, lekkoatleta Janusz Kusociński i działacz PPS Mieczysław Niedziałkowski. Liczba pochowanych jest podawana różnie: 2115 (tablica na cmentarzu), 2204 (gmina Czosnów) lub 2252. Muzeum Walki i Męczeństwa powstało w 1973 roku, a nowe Muzeum - Miejsce Pamięci Palmiry otwarto w marcu 2011 roku.

Co zobaczyć

• Cmentarz-mauzoleum - rzędy betonowych krzyży o wydłużonych ramionach, które mają przywoływać rozpostarte ręce człowieka przed egzekucją.
• Groby w lesie oznaczone parami krzyży.
• Muzeum z wystawą stałą o egzekucjach w Palmirach i w Puszczy Kampinoskiej w latach 1939-1943.
• Otoczenie Kampinoskiego Parku Narodowego - ścieżki leśne wokół.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Na cmentarz i muzeum zaplanuj 1,5-2 godziny. Muzeum organizuje oprowadzanie (w październiku 2026 w soboty o 12:00, ok. 90 minut) oraz lekcje muzealne; w październiku odbywa się tradycyjny rajd młodzieży PTTK. Odwiedzając cmentarz, zachowaj ciszę i powagę; zajrzyj wcześniej na stronę muzeum, bo tematyka wystawy jest trudna dla małych dzieci (szczegółów o zalecanym wieku nie podano).

Godziny i bilety (stan na październik 2026)

• 1 kwietnia - 1 listopada: wtorek-niedziela 10:00-18:00.
• 2 listopada - 31 marca: wtorek-niedziela 9:00-16:00.
• Poniedziałki zamknięte.
• Ceny biletów i dni bezpłatne sprawdź przed wyjazdem przy zakupie online lub w kasie: +48 22 720 80 93.
• Oprowadzanie i lekcje: +48 22 277 44 94 lub +48 725 553 600.

Dojazd

Adres muzeum: Droga Palmirska 1, 05-152 Czosnów. Palmiry leżą ok. 22 km na północny zachód od centrum Warszawy. Najwygodniej dojechać samochodem; od 2011 roku w weekendy sezonowo kursuje autobus linii 800 z metra Młociny - sprawdź aktualny rozkład. Informacji o parkingu i dostępności strona nie podaje.

W okolicy

W okolicy znajdziesz Kampinoski Park Narodowy z trasami pieszymi i rowerowymi oraz Kampinoską Dolinę Wisły.