Zamek Gryf

Nazwa zamku pochodzi podobno od wielkiego gryfa namalowanego niegdyś na ścianie kaplicy. Gryf, po niemiecku Greiffenstein, przez blisko cztery stulecia był gniazdem rodu Schaffgotschów — jednej z najpotężniejszych rodzin Śląska, która od niego zaczęła tytułować się „z Chojnika i Gryfa”. Rozległe ruiny trzech poziomów warowni stoją na bazaltowym wzgórzu nad Proszówką, między Gryfowem Śląskim a Mirskiem.

Historia: gniazdo Schaffgotschów

Pierwsza pewna wzmianka o zamku pochodzi z około 1305 roku. Warownię wiąże się z księciem głogowskim Konradem lub z księciem jaworskim Bolkiem I Surowym; strzegła drogi z Lwówka Śląskiego do Czech i pogranicza Śląska. Do końca XIV wieku należała do książąt świdnicko-jaworskich, a potem do czeskiego króla Wacława IV, który zastawił ją rycerzowi Benešowi z Choustníka. W latach 1399–1400 dzierżawę przejął Gotsche II Schoff, pan Chojnika, a jego ród zachował zamek — z krótkimi przerwami — do 1798 roku.

W XV wieku do starego zamku górnego dobudowano kamienne zamki średni i dolny, a od 1546 roku Hans Schaffgotsch rozbudowywał fortyfikacje. W czasie wojny trzydziestoletniej Szwedzi oblegali Gryf dwukrotnie: w 1639 roku załoga się obroniła, w 1645 roku skapitulowała po ostrzale i dwóch szturmach. W 1745 roku zamek zajęli Prusacy. W 1798 roku Johann Nepomuk Schaffgotsch zbudował u stóp wzgórza skromny pałac, a w 1799 roku dużą część warowni rozebrano na materiał budowlany.

Co zobaczyć

• Mury zamku górnego na planie nieregularnego pięcioboku — najstarszej i najwyższej części.
• Obwód murów zamku średniego i dolnego z fragmentami zespołów bramnych i wieży wjazdowej.
• Resztki kaplicy, budynków mieszkalnych i gospodarczych.
• U podnóża pałac z 1798 roku w stylu późnego baroku i klasycyzmu z zabudowaniami gospodarczymi wokół dziedzińca.
• Na wzgórzu obok zamku kaplicę św. Leopolda — według legendy ufundowaną w 1657 roku w podzięce za odnaleziony pierścień; obecna budowla pochodzi z 1780 roku.

Ciekawostki

W 1617 roku Hans Ulrich Schaffgotsch, urodzony na zamku w 1595 roku, urządził pod jego murami turniej rycerski. Kilkanaście lat później, w 1635 roku, został stracony w Ratyzbonie jako rzekomy współspiskowiec Wallensteina. Wokół ruin narosło kilka legend — o ptaku gryfie, o straszącej pramatce rodu i o rycerzu Gotsche. Zamek odwiedził też niemiecki poeta Theodor Körner, który poświęcił mu wiersz.

Tripto podpowiada

Zamek jest własnością prywatną i według opisów konserwatorów pozostaje w zaniedbanym stanie. Dostęp do ruin nie jest regularnie udostępniany, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualną sytuację w informacji turystycznej w Gryfowie Śląskim i nie wchodź na teren zamknięty. Sylwetkę wzgórza z ruinami dobrze widać od strony drogi wojewódzkiej nr 361 Gryfów Śląski–Mirsk, a ze wsi warto podejść także pod kaplicę św. Leopolda.