Wiadukt kolejowy w Bolesławcu

Na zachodnim skraju Bolesławca linia kolejowa przeskakuje dolinę Bobru po 489 metrach kamiennych łuków. Wiadukt z jasnego piaskowca, otwarty w 1846 roku, wygląda jak rzymski akwedukt przeniesiony na Dolny Śląsk i do dziś jeżdżą po nim pociągi między Wrocławiem a Dreznem. To najbardziej fotogeniczny zabytek techniki w mieście i dowód rozmachu XIX-wiecznych budowniczych kolei.

Historia: dwa lata budowy, jeden dzień zniszczenia

Kolej dotarła do Bolesławca w 1845 roku, a żeby przedłużyć ją w stronę Węglińca, trzeba było pokonać szeroką dolinę Bobru. Wybrano projekt pruskiego architekta Friedricha Engelhardta Gansela: długie nasypy i prawie półkilometrowy wiadukt na 35 łukach. Kamień węgielny położono 17 maja 1844 roku, a prace ruszyły w czerwcu. Przy samej budowie pracowało ponad 600 osób, a pośrednio zatrudnienie znalazło kolejnych 3200. Materiał – piaskowiec kredowy – wydobywano w pobliskiej Dobrej.

Pierwszy pociąg próbny przejechał 5 lipca 1846 roku, regularny ruch ruszył 1 września, a 17 września wiadukt uroczyście otworzył król Fryderyk Wilhelm IV. Linia była częścią Kolei Dolnośląsko-Marchijskiej łączącej Berlin z Wrocławiem.

10 lutego 1945 roku wycofujące się wojska niemieckie wysadziły część konstrukcji – zniszczeniu uległy filar i sklepienia nad rzeką. Odbudowę zakończono już w 1947 roku, o czym przypomina tablica na jednym z odtworzonych łuków. W latach 80. linię zelektryfikowano, a w 2009 roku wiadukt przeszedł generalny remont: kamień oczyszczono, wymieniono tory i sieć trakcyjną, dzięki czemu pociągi mogą tu jechać z prędkością do 160 km/h.

Co zobaczyć

• Rytm łuków. Przęsła mają różną szerokość: najszersze, około 15 metrów, przerzucono nad korytem Bobru i nad drogą krajową nr 94, pozostałe mają 11,5 i 5,65 metra. Najlepiej widać to z boku, z łąk nad rzeką.
• Wysokość. Tory biegną około 26 metrów nad doliną, a filary mają do 3,75 metra grubości. Stojąc pod łukiem, łatwo docenić skalę ręcznej pracy kamieniarzy.
• Ślady 1945 roku. Odbudowane fragmenty nad rzeką różnią się nieco od reszty kamienia – szukaj tablicy upamiętniającej odbudowę.
• Wiadukt nocą. Od 2006 roku konstrukcję oświetla 58 reflektorów zamontowanych po wewnętrznej stronie filarów. Po zmroku łuki wyglądają jak rząd jasnych bram nad ciemną doliną.

Ciekawostki

• Ruch z Drezna do Wrocławia przez ten wiadukt nie jest historią – to wciąż czynna, ważna linia, po której jeżdżą też liczne pociągi towarowe.
• Przed wojną pod wiaduktem, po szerokich fundamentach w nurcie rzeki, prowadziła drewniana kładka dla pieszych. Po 1945 roku jej nie odbudowano.
• Na zakończenie remontu w październiku 2009 roku zorganizowano widowisko „Światło – Para – Dźwięk”, a wśród gości był potomek projektanta, Gansela.

Tripto podpowiada

Wiadukt jest dostępny przez całą dobę i bez biletów – ogląda się go z zewnątrz. Najładniejsze ujęcia złapiesz z zielonych terenów nad Bobrem oraz spod łuku nad drogą. Z rynku dojdziesz tu pieszo w 15–20 minut. Zaplanuj 30–60 minut, a jeśli możesz, wróć po zmroku, gdy działa iluminacja. Pamiętaj, że to czynna linia kolejowa – nie wchodź na nasypy ani tory.