Szlak Kultury Żydowskiej w Żarkach

Miejski szlak pamięci o sześciu przystankach prowadzi z ul. Koziegłowskiej do Starego Rynku w Żarkach i opowiada historię żarskiej społeczności żydowskiej, przez stulecia współtworzącej to miasto na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Spacer z czytaniem tablic, opisanych po polsku i angielsku, zajmuje około 1,5 godziny; trasa jest dostępna całą dobę.

Synagoga i kirkuty

Najważniejszym obiektem jest synagoga przy ul. Moniuszki — murowana bożnica z około 1870 roku, trzecia w dziejach miasta i jedyna z wolno stojących, która się zachowała. Wzniesiona w neoromańsko-mauretańskim stylu, po gruntownej restauracji w latach 2009–2011 pełni funkcję domu kultury. Drugim punktem jest kirkut na Kierkowie założony w 1821 roku — jeden z największych cmentarzy żydowskich na Jurze, na którym ocalało około 700 macew. Po starszym cmentarzu przy ul. Górki pozostał pusty plac.

Sprawiedliwi z Żarek

Przy ul. Częstochowskiej 49 rodzina Płaczków ukrywała w czasie okupacji żydowską rodzinę Zborowskich — wśród ukrywanych był Eli Zborowski, późniejszy przewodniczący American and International Societies for Yad Vashem. Płaczkowie otrzymali tytuł Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

Ostatni rozdział

Końcowe tablice opowiadają o zagładzie: 4 września 1939 roku Niemcy rozstrzelali w Żarkach 102 osoby, w większości Żydów; w lutym 1941 roku utworzyli getto przy Starym Rynku, w którym uwięziono ponad 3 tysiące osób. 6 października 1942 roku około 300 z nich rozstrzelano, a pozostałych wywieziono do Treblinki.