Szlak Dwory Małopolski

Z około 12 tysięcy dworów, które stały na terenie dzisiejszej Polski, przetrwało 2,8 tysiąca, a aż 2 tysiące z nich to — według portalu VisitMałopolska — budynki-wraki, których nie da się już uratować. Szlak Dwory Małopolski to samochodowa trasa o długości około 533 km, która prowadzi do tych, które przetrwały: od dworku w Olkuszu po pałac w Paszkówce. Na liście jest 37 dworów i pałaców w 35 miejscowościach, a ich losy są tak różne jak sama historia regionu.

Jak przebiega trasa

Szlak zaczyna się w Olkuszu, a dalej prowadzi przez Ściborzyce, Goszyce, Jakubowice, Pławowice, okolice Tarnowa (Dołęga, Łęg Tarnowski, Kąśna Dolna), Szymbark, Sądecczyznę, Podhale (Łopuszna), Orawę (Zubrzyca Górna), zachodnią Małopolskę (Wygiełzów, Płaza, Młoszowa, Krzeszowice), okolice Krakowa i sam Kraków, by skończyć się w Wieliczce, Grodkowicach i Paszkówce. Obiekty są w bardzo różnym stanie: część to muzea, inne ośrodki kultury, hotele lub domy prywatne, a niektóre stoją opuszczone. To nie jest znakowany szlak z tablicami co kilometr, lecz lista adresów, z której układa się własną trasę.

Najciekawsze przystanki

• Rydlówka w Krakowie — w tym dworze w listopadzie 1900 roku odbyło się wesele Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną, które Stanisław Wyspiański przeniósł do „Wesela”. Dom miał wtedy zaledwie sześć lat; dziś działa tu muzeum.
• Łopuszna — drewniany dwór z 1790 roku, do 1949 roku w rękach Tetmajerów. W 1832 roku ukrywał się tu Seweryn Goszczyński; obecnie mieści Muzeum Kultury Szlacheckiej, oddział Muzeum Tatrzańskiego.
• Kąśna Dolna — murowany dwór z 1833 roku, który w 1897 roku kupił Ignacy Jan Paderewski. W Centrum Paderewskiego można zobaczyć oryginalny fortepian, a wokół dworu rozciąga się 16-hektarowy park.
• Dołęga — dwór, w którym w 1944 roku czekał na odlot Józef Retinger; 12 kilometrów dalej lądowały samoloty akcji „Most”. Dziś to oddział muzeum w Tarnowie.
• Goszyce — według VisitMałopolska najstarszy drewniany dwór w Polsce, z drugiej połowy XVII wieku. W sierpniu 1914 roku zatrzymali się tu ułani Beliny; obiektu nie można zwiedzać.

Ciekawostki

Trasa pokazuje, jak różnie potoczyły się losy ziemiańskich siedzib po 1945 roku. Jedne trafiły do muzeów i dzięki temu zachowały wyposażenie, inne wróciły do dawnych właścicieli dopiero w latach 90., a jeszcze inne zmieniły się w hotele i restauracje — jak zespół dworski w Tomaszowicach. Na trasie są też obiekty przeniesione do skansenów, np. dwór z Drogini w Wygiełzowie czy XVII-wieczny dwór z polichromią w Sądeckim Parku Etnograficznym.

Tripto podpowiada

Na całą trasę zarezerwuj kilka dni i podziel ją na odcinki: północny (Olkusz, Goszyce, Jakubowice), tarnowski, sądecko-podhalański i zachodni z Krakowem. Przed wyjazdem sprawdź godziny otwarcia konkretnych muzeów — wiele dworów to domy prywatne albo hotele, które ogląda się wyłącznie z zewnątrz. Strona projektu dworymalopolski.pl jest obecnie w przebudowie, więc aktualne informacje najlepiej sprawdzać bezpośrednio u zarządców poszczególnych obiektów.