Kopce w Krakowie

W Krakowie kopce sypano przez ponad tysiąc lat – od tajemniczych mogił przypisywanych legendarnemu Krakowi i jego córce Wandzie po pomniki Kościuszki, Piłsudskiego i Jana Pawła II. Pięć ziemnych wzniesień tworzy razem trasę przez historię miasta, a z każdego widać inny fragment panoramy. Dwa najstarsze do dziś pozostają zagadką dla archeologów.

Kopiec Krakusa: najstarsza zagadka

Kopiec stoi na najwyższym punkcie Krzemionek w Podgórzu, na Wzgórzu Lasoty (271 m n.p.m.), i ma 16 m wysokości. Jan Długosz uznał go za grób Kraka, ale wykopaliska z lat 1934–1937, sfinansowane przez „Ilustrowany Kurier Codzienny”, nie znalazły pochówku. Odsłonięto za to konstrukcję z wysokiego słupa i promienistych przegród z wikliny wypełnionych ubitą ziemią. Datowanie wciąż budzi spory: znaleziona u podstawy brązowa skuwka typu awarskiego wskazuje na VII–VIII wiek, a według prof. Andrzeja Buki kopiec usypano między końcem VIII a połową X wieku. We wtorek po Wielkanocy odbywa się tu ludowe święto Rękawka.

Kopiec Wandy: mogiła z orłem Matejki

W Mogile w Nowej Hucie stoi kopiec o wysokości ok. 14 m, przez Długosza łączony z grobem Wandy, córki Kraka, która według legendy wolała utonąć w Wiśle niż poślubić Niemca. Na szczycie stoi marmurowy pomnik z orłem zaprojektowany przez Jana Matejkę i ufundowany w 1890 roku. Kopiec nigdy nie został przebadany archeologicznie, a badania georadarem z 2016 roku wykazały jedynie obecność anomalii we wnętrzu.

Kopiec Kościuszki: usypany przez ochotników

Po śmierci Tadeusza Kościuszki w 1817 roku krakowianie postanowili uczcić go kopcem na wzór pradawnych mogił. Sypanie na Górze św. Bronisławy rozpoczęło się 16 października 1820 roku i trwało trzy lata, a ziemię nosili ochotnicy, weterani i nawet przyjezdni cudzoziemcy. Kopiec ma 34,1 m wysokości, a w połowie XIX wieku Austriacy otoczyli go ceglanym fortem, w którym dziś działa muzeum. To jedyny biletowany kopiec – i jedyny z wystawami.

Kopiec Piłsudskiego: największy w Polsce

Na szczycie Sowińca w Lesie Wolskim w latach 1934–1937 usypano kopiec-pomnik walki o niepodległość, po śmierci marszałka nazwany jego imieniem. Ma ok. 35 m wysokości, 111 m średnicy podstawy i szczyt na wysokości 393,6 m n.p.m., co czyni go największym kopcem w Polsce. Złożono w nim ziemię z pól bitewnych I wojny światowej, na których walczyli Polacy. W 1953 roku władze komunistyczne zniszczyły czołgiem płytę z Krzyżem Legionowym na szczycie, a odnowę kopca rozpoczęto dopiero w 1981 roku.

Kopiec Jana Pawła II: najmłodszy

Najmniejszy kopiec, o wysokości 7 m, usypano w dniach 31 maja – 10 czerwca 1997 roku na terenie zgromadzenia Księży Zmartwychwstańców w Dębnikach, na pamiątkę VI pielgrzymki papieża do Polski. Prowadzi do niego aleja obsadzona tujami.

Tripto podpowiada

Na pierwszy raz wybierz Kopiec Krakusa (wstęp wolny, świetny o zachodzie słońca, blisko kamieniołomu Liban i Rynku Podgórskiego) albo Kopiec Kościuszki z muzeum. Bilet na Kopiec Kościuszki kosztuje 34 zł, ulgowy 26 zł (ceny od 1 kwietnia 2026 roku) i obejmuje wszystkie wystawy; bilety kupisz tylko w kasie. Wstęp jest bezpłatny 4 lutego, 24 marca i 15 października, a psów nie wolno wprowadzać na kopiec. Kopiec Piłsudskiego łącz ze spacerem po Lesie Wolskim – od polany na Sowińcu to krótkie podejście, ale całość z dojściem zajmie 2–3 godziny. Najlepszą widoczność dają chłodne, bezmgliste dni, gdy na horyzoncie bywają widoczne Tatry.