Szlak Architektury Drewnianej Województwa Śląskiego

Najstarszy drewniany kościół na Górnym Śląsku ma metrykę zapisaną w słojach drewna: badania dendrochronologiczne z 2011 roku datowały kościół św. Marcina w Ćwiklicach na 1466 rok. To jeden z blisko stu zabytków Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego – sieci tras liczącej ok. 1060 km, która prowadzi od Częstochowy i Lublińca po Beskid Śląski i Żywiecki. Kościoły, dzwonnice, karczmy, chałupy i skanseny pokazują, jak wyglądała dawna wieś tego regionu, zanim zdominowały ją kopalnie i huty.

Jak zbudowany jest szlak

Według oficjalnego portalu szlak skupia dziś 97 zabytkowych obiektów i zespołów: kościoły, kaplice, dzwonnice, karczmy, chałupy, skanseny i budynki gospodarcze. Jego kręgosłupem jest Trasa Główna o długości ok. 326 km, łącząca Gwoździany na północy z Jeleśnią na Żywiecczyźnie i biegnąca dalej do Lachowic w Małopolsce. Od niej odchodzi pięć pętli regionalnych – częstochowska, gliwicka, pszczyńska, rybnicka i beskidzka – dzięki którym szlak da się zwiedzać po kawałku, w jednodniowych wypadach. Śląski odcinek jest częścią większej sieci szlaków drewnianej architektury, prowadzonych także w Małopolsce i na Podkarpaciu.

Najstarsze drewno regionu

Za najstarsze obiekty szlaku uchodzą kościoły Wszystkich Świętych w Sierotach (powiat gliwicki) i w Łaziskach (powiat wodzisławski), wzniesione w połowie XV wieku. Dendrochronologia pozwoliła precyzyjnie datować świątynię w Ćwiklicach koło Pszczyny. Na liście są też kościół św. Michała Archanioła w Katowicach w Parku Kościuszki, sanktuarium św. Jakuba w Szczyrku, kościół św. Barbary w Bielsku-Białej Mikuszowicach, kościół Wniebowzięcia NMP w Gliwicach i kościół św. Walentego w Woźnikach, przy którym znajduje się grób Józefa Lompy.

Nie tylko kościoły

• Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie i Zagroda Wsi Pszczyńskiej w Pszczynie – skanseny z chałupami, zagrodami i budynkami gospodarczymi.
• Stara karczma w Jeleśni – przydrożny zajazd na Trasie Głównej.
• Drewniana kaplica przy Zameczku Prezydenta RP na Zadnim Groniu w Wiśle oraz kościoły w Istebnej – drewniana architektura Beskidu Śląskiego.
• Dom Tkacza w Bielsku-Białej – przystanek szlaku w środku miasta.

Tripto podpowiada

Nie próbuj objechać szlaku naraz – wybierz jedną pętlę na dzień. Na start dobrze nadają się Katowice (kościół w Parku Kościuszki, obok Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie) albo okolice Pszczyny z Ćwiklicami i skansenem. Wiele kościołów jest na co dzień zamkniętych i otwartych tylko w czasie nabożeństw, dlatego wnętrza najłatwiej zobaczyć przed lub po mszy albo po wcześniejszym kontakcie z parafią. Listę i opisy wszystkich obiektów znajdziesz na portalu sad.slaskie.travel.