Skansen w Pszczynie

We wschodniej części zabytkowego parku w Pszczynie, w cieniu starych drzew, stoi wieś, której nigdy tu nie było. Chałupy, stodoły, spichlerze i kuźnię przeniesiono z okolicznych miejscowości ziemi pszczyńskiej, a całość od 1975 roku tworzy skansen Zagroda Wsi Pszczyńskiej. Najstarszy budynek pamięta rok 1784, a do kasy wchodzi się przez dawną szopę na siano.

Historia skansenu

Zagrodę Wsi Pszczyńskiej otwarto w połowie lat 70. XX wieku staraniem Towarzystwa Miłośników Ziemi Pszczyńskiej. Na blisko dwóch hektarach we wschodniej części zabytkowego parku, w części zwanej Parkiem Dworcowym, zgromadzono kilkanaście obiektów drewnianej architektury wiejskiej — w większości z oryginalnych materiałów. Od 2008 roku skansenem zarządza Agencja Rozwoju i Promocji Ziemi Pszczyńskiej. W latach 2013–2015 powstały nowe budynki: wielofunkcyjny z kasą, sklepem i salą warsztatową, karczma, drewniana altana z pomostem nad stawem oraz koło młyńskie z urządzeniem do mielenia zboża, wzorowane na rozwiązaniach z XVIII wieku.

Co zobaczyć

• Spichlerz dworski z Czechowic (1784) — najstarszy zabytek skansenu.
• Stodoła ośmioboczna z Kryr (XVIII w.) — wyróżniający się kształtem obiekt, wokół którego skansen prowadził polsko-czeski projekt o lokalnej tradycji.
• Chałupa z Grzawy (1831) na fundamencie z łamanego kamienia, z sienią na przestrzał, dwiema izbami, kuchnią i komorą. W środku stoją łóżko, XVIII-wieczne szafy, sprzęty kuchenne, obrazy świętych i stroje ludowe.
• Kuźnia z Goczałkowic (XIX w.) z kamiennym paleniskiem, okapem odprowadzającym dym do otworu w dachu i narzędziami kowalskimi.
• Masztalnia z Wisły Wielkiej z 1799 roku — pomieszczenie dla koni i wozów z drewnianymi widłami, chomątami i broną.
• Szopa na siano z Frydku przy wejściu — w praktyce rekonstrukcja, bo oryginał był w zbyt złym stanie, by go przenieść.
• Młynek wietrzny z Zebrzydowic, pasieka, wozownie i studnia.

W chałupach zebrano autentyczne sprzęty: narzędzia rolnicze i rzemieślnicze, wozy drabiniaste („drabinioki”), sanie towarowe, bryczki i meble. To one pokazują, jak wyglądała codzienna praca na pszczyńskiej wsi w XVIII i XIX wieku.

Ciekawostki

Skansen żyje także poza zwiedzaniem. Odbywają się tu imprezy folklorystyczne, m.in. Spotkania pod Brzymem, Mały Brzym, Święto Ziół i Święto Pszczoły, a także warsztaty „Sekrety pszczół” i „Tajemnice ziół”. Zagroda leży na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.

Tripto podpowiada

• Godziny (2026): w październiku codziennie 9:00–17:00; w listopadzie, grudniu i styczniu 9:00–16:00; latem (czerwiec–sierpień) 9:00–19:00. Bilety sprzedawane są najpóźniej godzinę przed zamknięciem.
• Ceny (2026): bilet normalny 22 zł, ulgowy 18 zł, rodzinny (2 dorosłych + maks. 3 dzieci w wieku 4–16 lat) 68 zł. Dzieci do lat 4 wchodzą bezpłatnie. Bilet łączony z Zagrodą Żubrów kosztuje 40 zł (ulgowy 30 zł). Zapłacisz gotówką lub kartą.
• Przewodnik: oprowadzanie dla grupy do 25 osób kosztuje 150 zł i wymaga rezerwacji co najmniej 3 dni wcześniej (tel. 32 210 57 77).
• Parking: bezpłatny, przy ul. Dworcowej — stamtąd najwygodniej dojść do skansenu.
• Czas: około godziny; z Pokazową Zagrodą Żubrów i zamkiem — cały dzień w Pszczynie.