Stawa Młyny

Stawa Młyny w Świnoujściu to biały, dziesięciometrowy znak nawigacyjny w kształcie wiatraka, stojący na końcu Falochronu Zachodniego przy ujściu Świny do Bałtyku. To najbardziej rozpoznawalny symbol miasta – trafił do jego oficjalnego logo, na pocztówki i okładki przewodników. Spacer falochronem do „wiatraka”, zwłaszcza o zachodzie słońca, to obowiązkowy punkt każdego pobytu w Świnoujściu, i to bez biletów.

Historia i funkcja

Stawę postawiono w latach 1873–1874, w czasie modernizacji toru wodnego prowadzącego do portu (część przewodników podaje inne daty, m.in. 1877). Stanęła na głowicy Falochronu Zachodniego, wzniesionego razem ze wschodnim w latach 1818–1829 – po ukończeniu zachodni falochron liczył ok. 1030 m.

Wbrew wyglądowi nigdy nie mełła zboża. To stawa, czyli dzienny znak nawigacyjny: razem ze Stawą Galeriową, stojącą 522 m dalej na południe, tworzy nabieżnik – linię, wzdłuż której statki wchodzą do portu. Na stawie działa też światło: białe, przerywane, w cyklu 10-sekundowym, umieszczone 11 m nad wodą, o zasięgu 17 mil morskich. Kształt wiatraka sprawia, że znak jest łatwy do rozpoznania z morza.

Ciekawostki

• Stawa jest elementem oficjalnego logo Świnoujścia.
• Lokalna legenda opowiada o starym młynarzu, którego kuracje miały przywracać marynarzom młodość.
• W 1976 roku stawa zagrała w filmie „Latarnik” Zygmunta Skoniecznego – na potrzeby zdjęć dobudowano do niej mały budynek i balkon, później rozebrane.
• To kilometr zero polskiego odcinka szlaku rowerowego Velo Baltica (EuroVelo 10 i 13) i początek wspólnej polsko-niemieckiej promenady do Ahlbecku i Bansin – trasa liczy prawie 12 km.

Jak zwiedzać

Stawę ogląda się z zewnątrz – do środka nie można wejść. Dostęp jest bezpłatny i nie ma godzin otwarcia; na falochron wchodzi się z plaży w zachodniej części dzielnicy nadmorskiej. Spacer po kamiennej nawierzchni falochronu to kilka minut, ale nawierzchnia bywa nierówna i śliska od wody i glonów – zabierz buty z dobrą podeszwą.

Najładniej jest o zachodzie słońca, gdy słońce chowa się w morzu obok stawy, oraz przy wejściu do portu dużych promów i statków, które mijają falochron z bliska. To także dobre miejsce do obserwacji ptaków morskich, zwłaszcza w okresie przelotów i zimą.

Zimą i przy sztormie fale potrafią przelewać się przez falochron – wtedy lepiej oglądać stawę z plaży. Stosuj się do komunikatów i ograniczeń wydawanych przez służby.

Dla kogo

Spacer jest krótki i płaski, więc nadaje się dla rodzin z dziećmi (trzymaj je blisko, bo falochron nie ma barierek) i dla spacerowiczów z psami. Wózkiem przejedziesz, choć kamienie spowalniają. Ze stawą warto połączyć rowerową wycieczkę promenadą do niemieckich kurortów Ahlbeck, Heringsdorf i Bansin.

Dojazd i parking

Stawa leży na lewym brzegu Świny (wyspa Uznam), na wschodnim krańcu plaży miejskiej. Z centrum i dzielnicy nadmorskiej dojdziesz pieszo promenadą lub plażą; w okolicy są parkingi przy ulicach prowadzących do plaży. Rowerzyści trafią tu szlakiem Velo Baltica.

W okolicy

Kilkaset metrów dalej stoją Fort Zachodni z Muzeum Historii Twierdzy i okrągły Fort Anioła. Z końca falochronu dobrze widać po drugiej stronie Świny Latarnię Morską – najwyższą na polskim wybrzeżu – i Fort Gerharda, do których kursują statki z centrum.