Stacja Muzeum w Warszawie

Na torach dawnego dworca Warszawa Główna przy ul. Towarowej stoi ponad 50 zabytkowych pojazdów szynowych — od parowozów z początku XX wieku po elektrowozy z czasów PRL. Wśród nich jedyny w Polsce kompletny pociąg pancerny, salonka, którą jeździł Bolesław Bierut, i aerodynamiczny parowóz serii Pm3, jedyny zachowany na świecie. To Stacja Muzeum, następczyni warszawskiego Muzeum Kolejnictwa.

Muzeum z prawie stuletnią historią

Myśl o muzeum kolejowym zrodziła się wśród kolejarzy tuż po odzyskaniu niepodległości. Muzeum Kolejowe otwarto 18 lutego 1928 roku w zachodnim skrzydle ówczesnego Dworca Głównego. Gdy skrzydło rozebrano pod budowę linii średnicowej, zbiory trafiły do wynajętego budynku przy ul. Nowy Zjazd; do 1939 roku zgromadzono ponad 4 tysiące eksponatów, w tym blisko 400 modeli i 8 tysięcy książek. Po wojnie muzeum odtworzono dopiero w 1972 roku — w budynku dworca Warszawa Główna Osobowa otwarto je 11 września 1973, z 93 eksponatami, w tym 40 lokomotywami.

Stacja Muzeum

Spory o teren dworca ciągnęły się latami: PKP od co najmniej 2004 roku próbowało sprzedać grunt pod muzeum. Rozwiązaniem okazała się nowa instytucja kultury, powołana w 2015 roku wspólnie przez Samorząd Województwa Mazowieckiego i PKP. Muzeum Kolejnictwa zlikwidowano z końcem marca 2016 roku, a jego zbiory, w tym bogata biblioteka, przeszły do Stacji Muzeum. Plany przeniesienia ekspozycji na warszawskie Odolany ostatecznie porzucono i muzeum działa w dawnym dworcu.

Eksponaty, dla których warto przyjść

• Pociąg pancerny — lokomotywa pancerna PzTrWg16 z 1942 roku i wagon artyleryjski; muzeum określa go jako jedyny taki zestaw w Polsce i jeden z nielicznych zachowanych w Europie.
• Salonka Bieruta — przedwojenny wagon, który najsłynniejszy okres przeżył po wojnie, wożąc Bolesława Bieruta, Władysława Gomułkę i innych dygnitarzy PRL.
• Parowóz Pm3 z 1940 roku w aerodynamicznej otulinie — jedyny zachowany egzemplarz tej serii.
• Według zestawień kolekcji także parowozy różnych epok i krajów, m.in. pospieszny Pm2 z 1936 roku, amerykański Tr203 z 1945 roku i polski Pt47, a także elektryczny zespół trakcyjny EW51 z 1936 roku i spalinowa lokomotywa ST44-001.

W salach muzeum pokazuje wystawy czasowe, modele taboru, mundury, zegary, lampy i dokumenty z dziejów kolei na ziemiach polskich. Ta część jest dobrym schronieniem, gdy pogoda nie sprzyja oglądaniu taboru pod gołym niebem.

Filia w Sochaczewie

Do Stacji Muzeum należy też Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie, na terenie dawnej stacji Sochaczewskiej Kolei Dojazdowej, z kolekcją około 170 pojazdów wąskotorowych. W letnie weekendy parowóz Px29-1704 z 1929 roku zwykle wyrusza stamtąd ze składem na 18-kilometrową trasę przez Brochów do Puszczy Kampinoskiej.

Tripto podpowiada

Muzeum mieści się przy ul. Towarowej 3, w pobliżu stacji Warszawa Ochota. Jest czynne codziennie oprócz wtorku w godz. 10:00–18:00, a w poniedziałki wstęp jest bezpłatny (stan na październik 2026); ostatnie wejście najpóźniej 30 minut przed zamknięciem. Na plenerową ekspozycję przeznacz 1–1,5 godziny. Większość taboru stoi pod gołym niebem, więc wybierz suchy dzień i wygodne buty — między torami chodzi się po tłuczniu.