Skansen w Pstrążnej

Na stoku Pstrążnicy, na wysokości 515–595 m n.p.m., stoi jedyny na Dolnym Śląsku skansen chroniący drewnianą architekturę ludową – Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego w Pstrążnej, dzielnicy Kudowy-Zdroju. Na zboczu stoją wiatrak koźlak, zajazd, chałupy i dzwonnica przeniesione z wsi ziemi kłodzkiej i okolic. Ze stoku roztacza się widok na Karkonosze ze Śnieżką.

Historia: muzeum w czeskim zakątku

Skansen powstał w 1984 roku z inicjatywy wojewódzkiego konserwatora zabytków i Muzeum Okręgowego w Wałbrzychu, a pierwszą ekspozycję udostępniono w 1991 roku. Miejsce wybrano nieprzypadkowo: był tu zabytkowy budynek z kuźnią, stroma działka obok, uzdrowiskowa Kudowa w pobliżu i sąsiedztwo rezerwatu Błędne Skały, dziś części Parku Narodowego Gór Stołowych. Od 1 stycznia 2006 roku muzeum prowadzi gmina Kudowa-Zdrój.

Sama Pstrążna ma ciekawą przeszłość. Leży w tzw. czeskim zakątku, 2,5 km od czeskiego Machova, a jej nazwa pochodzi prawdopodobnie od czeskiego słowa pstruh – pstrąg. Według relacji pastora z Czermnej z XIX wieku wieś mieli założyć w 1461 roku husyci, a później była ostoją braci czeskich i ewangelików reformowanych.

Co zobaczyć

• Wiatrak koźlak z Jabłowa – ostatni odbudowany obiekt (2007); w środku zachowały się żarna i drewniane sprzęty młynarskie.
• Zajazd z Szalejowa Dolnego – niedawno dostał nowe pokrycie z gontu.
• Dzwonnica alarmowa z Gołaczowa – takie dzwonnice służyły do ostrzegania mieszkańców przed zagrożeniem.
• Chałupy z Nowej Łomnicy i z Kudowy-Zdroju oraz drewniana stodoła, z wyposażonymi wnętrzami pokazującymi życie mieszkańców od XVIII do początku XX wieku.

Ciekawostki

Z listy 17 obiektów wytypowanych kiedyś do przeniesienia do muzeum udało się odbudować siedem. Część pozostałych już nie istnieje, a inne są w złym stanie. W 2025 roku konserwator zgodził się na przeniesienie do skansenu kolejnej chałupy – z ul. Słone 102 w Kudowie, z początku XIX wieku, którą właściciele chcą przekazać nieodpłatnie.

Tripto podpowiada

Muzeum działa przez cały rok, od wtorku do niedzieli, a wstęp jest płatny – aktualne godziny i ceny sprawdź przed przyjazdem. Na zwiedzanie zarezerwuj około godziny. Dla grup szkolnych prowadzona jest lekcja „Od ziarenka – przez mąkę – do bochenka”, a latem w skansenie odbywają się m.in. przegląd zespołów ludowych „Róża Kłodzka” i noc świętojańska. Pstrążna leży około 7 km od centrum Kudowy; dojedziesz przez Czermną albo dojdziesz od strony Błędnych Skał drogą przez Bukowinę.