Skansen w Chorzowie

Pośrodku najbardziej uprzemysłowionego regionu Polski, kilka minut od Stadionu Śląskiego, stoją drewniane chałupy z Istebnej, ośmioboczne stodoły z Kobióra, wiatraki i drewniany kościół z 1791 roku. Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie" to skansen typu parkowego na około 33 hektarach, w którym zgromadzono 78 obiektów architektury wiejskiej z Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego z XVII–XX wieku. Leży w Parku Śląskim, więc łatwo połączyć go z zoo, planetarium i spacerem po parku.

Historia: muzeum na zrekultywowanej ziemi

Pierwsze plany śląskiego skansenu powstały już w 1928 roku, a w 1938 roku przeniesiono do katowickiego Parku Kościuszki drewniany kościół z Syryni. Wojna przerwała te prace. Do pomysłu wrócono w latach 50. — w 1956 roku zinwentaryzowano w regionie 850 zabytków drewnianych, a w 1964 roku przeniesiono pierwsze dwa obiekty: spichlerz z Warszowic i wiatrak z Grzawy. Teren pod muzeum był zdegradowany po budowie Stadionu Śląskiego, dlatego najpierw trzeba go było zrekultywować i ukształtować. Dla zwiedzających skansen otwarto 1 czerwca 1975 roku, a w 2025 roku obchodził 50-lecie.

Co zobaczyć

Ekspozycja jest podzielona na sektory odpowiadające regionom:

• Beskid Śląski — chałupy z Istebnej (1794 i 1876), zespół pasterski z Brennej z szałasem i szopami dla owiec, garbarnia z Koniakowa i folusz z Brennej.
• Pogórze Cieszyńskie — kuźnia z Zamarsk (1843), szkoła z Wapienicy (1853) i spichlerz dworski z Simoradza (1738).
• Ziemia pszczyńsko-rybnicka — ośmioboczne stodoły, młyn z Imielina, wiatrak z Grzawy, kościół z Nieboczów z 1791 roku i karczma ze Świerczyńca (1870).
• Bytom i Tarnowskie Góry, ziemia lubliniecka — zagrody sołtysa i robotników leśnych.
• Zagłębie Dąbrowskie — zagroda bogatego chłopa z Łaz koło Błędowa i spichlerz dworski z Wojkowic Kościelnych z 1675 roku, jeden z najstarszych budynków w muzeum.
• Kościół ewangelicki z Bytomia-Bobrka (1932) — rekonstrukcja z lat 2014–2017, przykład budownictwa ery przemysłowej.

Ciekawostki

Lech Majewski nakręcił tu część filmu „Młyn i krzyż" — w kadrach pojawiają się m.in. chałupy z Frydka i Istebnej, spichlerz z Simoradza i wiatrak z Grzawy. Plenery skansenu grały też w serialu „Święta wojna". Muzeum koordynuje Szlak Architektury Drewnianej województwa śląskiego. Na Noc Muzeów po terenie krążą aktorzy w roli śląskich demonów i postaci z lokalnych podań, a 1 maja przy kościele z Nieboczów odbywa się odpust św. Józefa Robotnika połączony z imprezą Śląskie Gody. W 2019 roku muzeum odwiedziło ponad 100 tysięcy osób.

Tripto podpowiada

Wejście jest od ul. Parkowej 25 w Chorzowie. Teren jest rozległy, więc na spokojne zwiedzanie zaplanuj 2–3 godziny i wygodne buty — ścieżki są gruntowe i trawiaste. Według Śląskiej Organizacji Turystycznej w poniedziałki można zwykle tylko spacerować po terenie, bez wejścia do wnętrz chałup, więc jeśli chcesz zajrzeć do środka, wybierz inny dzień. Aktualne godziny i ceny sprawdź na stronie muzeum. W zabytkowej karczmie ze Świerczyńca działa gastronomia. Wizytę łatwo połączyć z Planetarium Śląskim, zoo i Legendią w tym samym parku.