Sanktuarium Matki Bożej Pokoju w Stoczku Klasztornym

Barokowa rotunda otoczona krużgankami z narożnymi kaplicami stoi wśród pól Warmii, z dala od miast. W 1953 roku komunistyczne władze uwięziły tu prymasa Stefana Wyszyńskiego – jego cela i izba pamięci są dziś częścią zwiedzania sanktuarium Matki Bożej Pokoju.

Historia: wotum za pokój

Kościół Nawiedzenia NMP ufundował biskup warmiński Mikołaj Szyszkowski jako dziękczynienie za zakończenie wojny ze Szwecją. Rotundę wzniesiono w latach 1639–1641 i oddano pod opiekę bernardynów. Murowany klasztor dobudowano w 1666 roku, a w latach 1708–1714, na wzór pobliskiej Świętej Lipki, powstały krużganki z kaplicami w narożnikach. Po kasacie zakonu w XIX wieku klasztor przejęły władze pruskie, później służył jako dom rekolekcyjny. Od 1957 roku sanktuarium opiekują się księża marianie, a w 1987 roku kościół otrzymał tytuł bazyliki mniejszej.

Prymas w Stoczku

Kardynała Wyszyńskiego przywieziono tu z Rywałdu późnym wieczorem 12 października 1953 roku. Zajmował z księdzem i siostrą zakonną kilka pomieszczeń na pierwszym piętrze opuszczonego klasztoru, pilnowanych przez kilkudziesięciu funkcjonariuszy UB. Ogród otaczał wysoki mur z drutem kolczastym. Wzdłuż muru prymas ustawił kamienie jako stacje drogi krzyżowej, a 8 grudnia 1953 roku napisał tu Akt osobistego oddania się Matce Bożej. Gdy o miejscu uwięzienia zaczęło mówić Radio Wolna Europa, władze przewiozły go do Prudnika.

Co zobaczyć

• ołtarz główny z 1713 roku z obrazem Matki Bożej Stoczkowskiej (kopią rzymskiego „Salus Populi Romani”) w srebrnej sukience z 1687 roku, z bursztynowymi koralami – wotum prymasa,
• żelazną ambonę wykutą w 1738 roku przez kowala z Dobrego Miasta,
• organy w formie z 1695 roku,
• krużganki ze stiukową drogą krzyżową Krzysztofa Perwangera i malowidłami przypisywanymi Maciejowi Meyerowi,
• izbę pamięci i celę kardynała Wyszyńskiego oraz klasztorny ogród.

Ciekawostki

• Pod posadzką kościoła spoczywa m.in. kasztelan kijowski Stanisław Potocki, brat biskupa fundatora prezbiterium.
• Obraz Matki Bożej Pokoju koronował w 1983 roku Jan Paweł II, a w 2022 roku sanktuarium uznano za Pomnik Historii.

Tripto podpowiada

Na kościół, krużganki i izbę pamięci przeznacz około 1–1,5 godziny. Freski w Stoczku są w gorszym stanie niż w Świętej Lipce, ale obiekt jest znacznie spokojniejszy. Najlepiej połączyć go z Lidzbarkiem Warmińskim (ok. 10 km) w jednej wycieczce. Główne uroczystości odpustowe odbywają się pod koniec sierpnia – wtedy przyjeżdża tu najwięcej pielgrzymów.