Pomnik ofiar zbrodni w Śladowie

Wysoki, betonowy obelisk stoi na wale nad Wisłą, na skraju Puszczy Kampinoskiej. W tym miejscu 18 września 1939 roku, w ostatnich dniach bitwy nad Bzurą, żołnierze Wehrmachtu rozstrzelali polskich jeńców i cywilów z okolicznych wsi. Historycy uznają masakrę w Śladowie za jedną z najcięższych zbrodni popełnionych we wrześniu 1939 roku.

Historia: zbrodnia na wale „Słówka”

Po rozbiciu armii „Poznań” i „Pomorze” nad Bzurą żołnierze próbowali przedostać się przez Wisłę i Puszczę Kampinoską do Warszawy. W rejonie Śladowa kilkunastu kawalerzystów broniło się nad wałem do ostatka; Niemcy przełamali opór, używając schwytanych cywilów jako żywej tarczy. Następnie cywilów i dużą grupę jeńców, którzy już złożyli broń, ustawiono nad wałem zwanym „Słówka” i otwarto do nich ogień z karabinów maszynowych. Część ofiar zginęła na miejscu, część zepchnięto do rzeki, a do próbujących przepłynąć na drugi brzeg strzelano.

Zazwyczaj podaje się, że zginęło ponad 300 osób: około 150 jeńców – rannych i zdrowych żołnierzy rozbitych oddziałów – i około 150 cywilów, wśród nich 84 mieszkańców ówczesnej gminy Tułowice oraz uchodźców z różnych regionów Polski. Część historyków zastrzega, że liczba ta opiera się na relacji jednego świadka i mogła być niższa. Masakrę przeżyły tylko dwie osoby. Sprawców, żołnierzy jednostki pancernej Wehrmachtu, nigdy nie zidentyfikowano jednoznacznie.

Co zobaczyć

• Obelisk – betonowy, wzniesiony w 1966 roku w miejscu zbrodni.
• Tablica z 2008 roku – ufundowana przez mieszkańców gminy Brochów i społeczeństwo powiatu sochaczewskiego. Napis wspomina 252 żołnierzy Wojska Polskiego rozstrzelanych po wzięciu do niewoli i 106 mieszkańców Śladowa i okolicznych wsi puszczańskich, zamordowanych za pomoc walczącym oddziałom – liczby różnią się od szacunków historyków.
• Krajobraz – wał i nadwiślańskie zarośla, przez które uciekali żołnierze.

Ciekawostki

Prawdopodobnie w 1942 roku przeprowadzono ekshumację: jeńców pochowano na cmentarzu wojennym w Janówku, a ofiary cywilne na cmentarzach parafialnych w Brochowie, Kamionie i Leoncinie. W czasie okupacji zginęło 37% mieszkańców ówczesnej gminy Tułowice.

Tripto podpowiada

Pomnik leży około 7 km na północ od Brochowa, przy drodze nad Wisłę w Śladowie. Na miejscu wystarczy 15–20 minut. Połącz wizytę z obronnym kościołem w Brochowie – na tamtejszym cmentarzu parafialnym pochowano część ofiar – i z Żelazową Wolą.