Pałac w Sorkwitach

Z daleka pałac w Sorkwitach wygląda jak krzyżacka warownia: czerwona cegła, krenelaże, baszty i wysoka ośmioboczna wieża nad wodą. To jednak rezydencja z połowy XIX wieku, zbudowana dla pruskiego rodu von Mirbach w modnym wtedy stylu angielskiego neogotyku. Stoi na przesmyku między jeziorami Gielądzkim i Lampackim, około 12 km na zachód od Mrągowa.

Strażnica, dwór i pałac

Miejsce od początku miało znaczenie obronne. W 1379 roku wielki mistrz krzyżacki Winrich von Kniprode nadał tutejsze ziemie braciom von Oelsen, a później w Sorkwitach stanęła drewniana strażnica chroniąca wieś przed najazdami Litwinów. W XV wieku majątek przejęli von Schliebenowie, a w latach 1750–1804 należał do polskiej rodziny Bronikowskich – major huzarów Jan Oppeln-Bronikowski wzniósł tu w 1788 roku pierwszy dwór.

W 1804 roku dobra kupili von Mirbachowie. W latach 1850–1856, na polecenie Juliusza Ulricha von Mirbacha, w miejscu dworu powstał piętrowy pałac z czerwonej cegły przypominający zamek. Równocześnie wzniesiono wozownię w formie warownej wieży i założono park krajobrazowy, a na półwyspie jeziora Lampackiego – alejki, winnicę na własne wino i rodowy cmentarz Mirbachów.

Pożar przed Tannenbergiem

W sierpniu 1914 roku w pałacu stacjonowały wojska rosyjskie generała Aleksandra Samsonowa. W nocy z 26 na 27 sierpnia 1914 roku, tuż przed klęską pod Tannenbergiem, rezydencję spalono – ocalały tylko mury nośne, a wnętrza i zbiory sztuki przepadły. Bezdzietny hrabia zapisał majątek bratankowi żony, baronowi Bernardowi von Paleske, adiutantowi cesarza Wilhelma II. Po śmierci hrabiego w 1921 roku Paleske odbudował pałac w latach 1922–1923 pod kierunkiem berlińskiego architekta Ottona Rügera, według dokładnego pierwowzoru.

Druga wojna światowa oszczędziła budynek, ale wyposażenie rozgrabiono. Po 1945 roku majątek przejął PGR (przedszkole, magazyny, mieszkania), a od 1957 roku pałac był ośrodkiem wypoczynkowym warszawskich zakładów Ursus. Od 1998 roku zespół jest w rękach prywatnych.

Na co zwrócić uwagę

• Oktagonalna wieża w północno-wschodnim narożniku – dominanta całej bryły.
• Ostrołukowe okna różnej wielkości, sterczyny i krenelaże, które miały upodobnić dom do średniowiecznego zamku.
• Wozownia od strony północno-zachodniej: wygląda jak baszta z czterema narożnymi wieżyczkami.
• Park z wiekowym drzewostanem, w tym miłorzębem japońskim przy pałacu.

Tripto podpowiada

W odnowionych wnętrzach urządzono hotel, a w wozowni restaurację, ale część serwisów podaje, że obiekt jest zamknięty, a dawna strona pałacu dziś nie działa – przed przyjazdem sprawdź, czy przyjmuje gości, i traktuj pałac przede wszystkim jako zabytek do obejrzenia z zewnątrz. Sorkwity mają przystanek kolejowy na linii Olsztyn–Ełk i leżą przy drodze S16. Kilkaset metrów od pałacu, nad jeziorem Gielądzkim, stoi ewangelicki kościół z wieżą z początku XVIII wieku i późnorenesansowym ołtarzem z 1642 roku, a nad jeziorem Lampackim działa stanica wodna na szlaku kajakowym Krutyni.