Muzeum Kasprowicza w Zakopanem

Drewnianą willę na Harendzie Jan Kasprowicz kupił w 1923 roku od angielskiej malarki za 500 funtów, które zarobił na tłumaczeniu Szekspira. Mieszkał tu tylko trzy lata, do śmierci w 1926 roku, ale wdowa Maria zachowała dom dokładnie w takim stanie, w jakim go zostawił. Dziś to kameralne muzeum biograficzne z portretami Witkacego, galerią obrazów zięcia poety i granitowym mauzoleum w ogrodzie, w 2026 roku, w stulecie śmierci Kasprowicza, gospodarz wielu poświęconych mu wydarzeń.

Historia: willa, pensjonat, muzeum

Dom zbudował w 1920 roku Jan Fudala Kluś z myślą o pensjonacie, ale wkrótce sprzedał go malarce Winifred Cooper. Od niej willę odkupił Kasprowicz, poeta Młodej Polski, tłumacz i profesor Uniwersytetu Lwowskiego, i osiadł tu z drugą żoną, Marią z domu Bunin. Bywali u nich m.in. Stefan Żeromski, Leopold Staff i Witkacy. Nazwę Harenda poeta zaczerpnął od gospody „Pod Arendą” w Czarnowąsach pod Opolem, którą odwiedzał jako uczeń, dodając góralskie „h” na początku.

W 1933 roku staraniem Marii Kasprowiczowej, Kornela Makuszyńskiego i Leopolda Staffa obok domu stanęło granitowe mauzoleum według projektu Karola Stryjeńskiego, do którego przeniesiono trumnę poety. W 1950 roku, z inicjatywy wdowy, w willi otwarto muzeum, a od 1964 roku opiekuje się nim Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza.

Co zobaczyć

Układ domu nawiązuje do góralskiej chałupy: pośrodku sień, która służyła jako jadalnia, a po bokach „izba czarna” i „izba biała”. Zwiedza się:

• Salonik z pastelowymi portretami Witkacego: poety tuż przed śmiercią i Marii Kasprowiczowej.
• Maskę pośmiertną poety.
• Jadalnię z meblami projektu Władysława Jarockiego, zięcia poety, i obrazami na szkle.
• Sypialnię, a w całym domu pamiątki rodzinne, przedmioty codziennego użytku i resztki księgozbioru.
• Galerię obrazów Władysława Jarockiego na piętrze, w 2026 roku z wystawą prac studentów krakowskiej ASP z okazji stulecia śmierci poety.
• Mauzoleum w ogrodzie.

Ciekawostki

Najcenniejsza część biblioteki Kasprowicza, zgromadzona we Lwowie, nie przetrwała: po śmierci poety Maria przekazała zbiory do Poznania, gdzie spłonęły w pożarze. Latem werandę zdobią nasturcje, ulubione kwiaty poety, a z werandy widać Tatry. Tuż obok stoi drewniany kościółek św. Jana Apostoła na Harendzie.

Tripto podpowiada

Muzeum mieści się przy ul. Harenda 12a, w połowie drogi między Zakopanem a Poroninem. Według strony muzeum (stan na październik 2026) jest czynne od wtorku do soboty w godz. 9:00–15:00, a w niedziele, poniedziałki i święta zamknięte. Bilet do muzeum, galerii i mauzoleum kosztuje 20 zł, ulgowy 15 zł; grupy przyjmowane są po rezerwacji (tel. 18 206 84 26). Główne wejście prowadzi od ul. Guty: przy zatoce parkingowej zostawisz auto, przejdziesz kładką nad Zakopianką i podejdziesz stromymi schodami. Osobom starszym i z niepełnosprawnościami muzeum poleca dojazd od ul. Harenda, w stronę kościółka, gdzie można zaparkować pod samym domem. Na zwiedzanie zaplanuj ok. 1 godziny.