Witkiewiczówka w Zakopanem

W nocy z 22 na 23 sierpnia 1939 roku Stanisław Ignacy Witkiewicz namalował w tym domu swój ostatni portret, a następnego dnia wyjechał z Zakopanego i już nigdy nie wrócił. Witkiewiczówka przy ulicy Antałówka to drewniana willa w stylu zakopiańskim z lat 1903–1904, w której Witkacy mieszkał i prowadził swoją słynną Firmę Portretową w latach 1931–1939. Dom do dziś służy jako pensjonat – można tu nie tylko popatrzeć na fasadę, ale i zanocować.

Historia: dom rodziny Witkiewiczów

Willę wzniesiono z inicjatywy Jana Witkiewicza, starszego brata Stanisława Witkiewicza – twórcy stylu zakopiańskiego. Projekt przygotował syn fundatora, architekt Jan Witkiewicz Koszczyc, prawdopodobnie we współpracy ze stryjem, a budował cieśla Wojciech Roj. Dom nazywano początkowo „Na Antałówce". Przez wiele lat pensjonat w willi prowadziła siostra Stanisława Witkiewicza, Maria Witkiewiczówna, ciotka Witkacego.

Po śmierci matki w 1931 roku zamieszkał tu Witkacy: malarz, dramaturg i filozof, jedna z najbardziej oryginalnych postaci polskiej kultury XX wieku. Urządził pracownię i przyjmował klientów Firmy Portretowej, która wykonywała portrety według ściśle określonego regulaminu i cennika. Wtedy przyjęła się nazwa „Witkiewiczówka".

Po wojnie

W 1945 roku Maria Witkiewiczówna wydzierżawiła dom Związkowi Historyków Sztuki, który do 1955 roku prowadził tu dom pracy twórczej. Od 1956 roku willa służyła m.in. jako dom wczasowy związku zawodowego pracowników budownictwa; w 1969 roku spadkobiercy sprzedali ją temu związkowi. W 1992 roku przejęła ją spółka Energopol, która ją wyremontowała, a na początku XXI wieku dom wrócił w ręce prywatne. W 2001 roku właściciele otrzymali od Generalnego Konserwatora Zabytków wyróżnienie za wzorowo wykonane prace remontowo-konserwatorskie. Willę wpisano do rejestru zabytków już w 1947 roku.

Na co zwrócić uwagę

• Konstrukcja zrębowa na wysokiej kamiennej podmurówce z arkadami – typowy zakopiański zestaw.
• Dach kryty gontem z facjatami i balkonami w szczytach; gonty położono w 1953 roku w miejsce dachówki.
• Weranda od frontu i ozdobny płot ze słupkami.
• Wewnątrz zachowały się stropy belkowe, sosnowe boazerie z motywami ludowymi i kaflowe piece – zobaczysz je jako gość pensjonatu.

Tripto podpowiada

Witkiewiczówka to prywatny pensjonat, a nie muzeum: z ulicy obejrzysz fasadę, ale do środka wejdziesz tylko jako gość. Na zdjęcia z zewnątrz wystarczy 10 minut. Dom stoi u podnóża Antałówki, kilkanaście minut spacerem od Krupówek. Jeśli interesuje cię Witkacy i styl zakopiański, połącz wizytę z Muzeum Stylu Zakopiańskiego w willi Koliba – pierwszym budynku w tym stylu zaprojektowanym przez Stanisława Witkiewicza – i z Cmentarzem Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku, gdzie znajduje się symboliczny grób Witkacego.