Magurski Park Narodowy

Magurski Park Narodowy w Beskidzie Niskim to jeden z najspokojniejszych parków narodowych w Polsce: łagodne, zalesione grzbiety, potoki z kaskadami, wyludnione doliny po łemkowskich wsiach i drewniane cerkwie. Magura national park, jak szukają go turyści z zagranicy, leży wokół Krempnej, w górnym dorzeczu Wisłoki. To miejsce dla tych, którzy chcą chodzić po górach bez tłumów, obserwować ptaki drapieżne i odkrywać pogranicze kultur.

Historia parku i ślady Łemków

Park powołano rozporządzeniem z 24 listopada 1994 roku, a działa od 1 stycznia 1995 roku. Zajmuje 194,39 km² (pierwotnie planowano nieco ponad 199 km²), a jego otulina — 229,69 km². Niemal 90% powierzchni leży na Podkarpaciu, reszta w Małopolsce; siedziba dyrekcji mieści się w Krempnej. Lasy, głównie buczyny, porastają ponad 90% parku, a najwyższym szczytem jest Wątkowa (846 m n.p.m.) w paśmie Magury Wątkowskiej.

Przed II wojną światową doliny zamieszkiwali Łemkowie. Po wysiedleniach z lat 40. XX wieku wiele wsi przestało istnieć — w lesie i na łąkach zostały cerkwiska, przydrożne krzyże i cmentarze. Przetrwały drewniane cerkwie, m.in. w Krempnej, Kotani i Świątkowej, a w okolicy rozsiane są cmentarze wojenne z I wojny światowej, pamiątki walk z lat 1914–1915.

Przyroda: królestwo ptaków drapieżnych

Park jest pomostem ekologicznym między Karpatami Zachodnimi i Wschodnimi. Zagęszczenia orlika krzykliwego i puszczyka uralskiego należą tu do najwyższych w Polsce. Żyją tu też niedźwiedzie, wilki, rysie i łosie. Stwierdzono ok. 800 gatunków roślin i niemal 200 gatunków kręgowców. Ochroną ścisłą objęto m.in. rejony Magury Wątkowskiej, Kamienia i Zimnej Wody, a także rezerwat skalny Kornuty.

Co zobaczyć w Magurskim Parku Narodowym

• Magura Wątkowska i Wątkowa — grzbiet, którym biegnie m.in. Główny Szlak Beskidzki; wędrówka przez buczyny z rzadkimi widokami.
• Wodospad Magurski — kaskady na potoku w lesie, jedna z najbardziej fotogenicznych atrakcji parku.
• Diabli Kamień i Kornuty — piaskowcowe skałki i ostańce.
• Ścieżki przyrodnicze — m.in. „Kiczera”, „Folusz” i „Hałbów–Kamień”.
• Ośrodek Edukacyjno-Muzealny w Krempnej — interaktywna ekspozycja na trzech poziomach i półgodzinny spektakl przyrodniczy.

Główne wejścia do parku to Krempna, Folusz, Żydowskie, Nieznajowa, Świątkowa Wielka i Huta Polańska. Park udostępnia kilkanaście tras, m.in. szlaki zielony (41,5 km), niebieski im. Kazimierza Pułaskiego (24,5 km) i żółte Folusz–Konieczna oraz Krempna–Bartne.

Jak zwiedzać i kiedy jechać

Na wizytę w ośrodku i krótką ścieżkę wystarczy pół dnia, na grzbiet Magury Wątkowskiej — cały dzień. Rocznie przyjeżdża tu tylko ok. 40 tysięcy osób, więc nawet latem szlaki są puste, a spotkanie innego turysty bywa wydarzeniem dnia. Najładniej jest wiosną i jesienią, gdy buczyny się przebarwiają. Zimą szlaki są rzadko uczęszczane, mogą być zasypane, a dzień jest krótki; lokalne drogi w dolinie Wisłoki bywają trudne — sprawdź przejezdność i komunikat parku (silne wiatry są tu częste jesienią i zimą). Psów nie wolno wprowadzać na obszary ochrony ścisłej i czynnej.

Z dziećmi i dla początkujących

Szlaki Magurskiego PN są łagodne, bez ekspozycji i łańcuchów, więc dobrze sprawdzają się na pierwsze rodzinne wędrówki. Z dziećmi zacznij od Ośrodka w Krempnej i krótkiej ścieżki przyrodniczej, a potem przejdź do Wodospadu Magurskiego. Pamiętaj, że w głębi parku nie ma schronisk ani sklepów, a zasięg telefonu bywa słaby — zabierz prowiant, wodę i mapę offline. Po deszczu leśne drogi szybko zamieniają się w błoto, więc przydadzą się wysokie buty.

Informacje praktyczne

Stan na październik 2026 (ceny mogą się zmienić):

• Wstęp: płatny tylko od 1 maja do 31 października; bilet jednodniowy 10 zł (ulgowy 5 zł), czterodniowy 30 zł / 15 zł. Od 1 listopada wstęp jest bezpłatny.
• Bezpłatnie (także w sezonie): dzieci do 7 lat, posiadacze Karty Dużej Rodziny, mieszkańcy gmin Krempna, Nowy Żmigród, Dukla, Osiek Jasielski, Dębowiec, Lipinki i Sękowa.
• Gdzie kupić: online na stronie parku, w Ośrodku w Krempnej lub u agentów przy wejściach (Folusz, Żydowskie, Nieznajowa, Świątkowa Wielka, Huta Polańska).
• Ośrodek Edukacyjno-Muzealny (Krempna 59): w październiku wt–pt 7:00–17:00, sb–nd 9:00–17:00; od 1 listopada do 30 kwietnia wt–pt 7:00–15:00; w poniedziałki nieczynny.
• Kontakt: Magurski Park Narodowy, Krempna 59, 38-232 Krempna, tel. +48 13 441 40 99, e-mail mpn@magurskipn.pl.

Dojazd i w okolicy

Krempna leży ok. 30 km na południe od Jasła i ok. 3 godziny jazdy z Krakowa. W okolicy warto zobaczyć zbiornik Klimkówka, Duklę i — w powiecie gorlickim — drewniane cerkwie w Kwiatoniu i Owczarach, wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.