Kościół Matki Bożej Zbarskiej w Prałkowcach

W Prałkowcach, tuż za granicą Przemyśla, w dawnej greckokatolickiej cerkwi z 1842 roku wisi obraz, który przebył drogę z dzisiejszej Ukrainy przez Leżajsk aż nad San. To Matka Boża Zbaraska – XVI-wieczna kopia ikony częstochowskiej namalowana na blasze miedzianej, przed którą według tradycji modlił się król Jan III Sobieski. Obok świątyni stoi drewniana dzwonnica z końca XVI wieku, punkt podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej.

Historia: pożar, las i nowa cerkiew

Murowaną, klasycystyczną cerkiew pod wezwaniem Wprowadzenia Najświętszej Maryi Panny do świątyni ufundował Eustachy Drużbacki. Stanęła w 1842 roku w miejscu drewnianej cerkwi, która spłonęła w 1840 roku. Według przekazu przytaczanego przez Szlak Architektury Drewnianej, podczas tamtego pożaru dziedzic prosił ratujących świątynię, by pomogli mu gasić ogień w jego lesie – a dwa lata później wybudował dużą, murowaną cerkiew.

Po wysiedleniu ludności greckokatolickiej w latach 1945–1947 budynek przejął Kościół rzymskokatolicki. W latach 60. XX wieku świątynię wyremontowano i dobudowano chór muzyczny, zakrystię oraz mieszkanie dla księdza. Dziś kościołem opiekują się księża michalici.

Obraz z Zbaraża

Obraz Matki Bożej Zbaraskiej pierwotnie znajdował się w kościele bernardynów w Zbarażu. Według tradycji modlił się przed nim Jan III Sobieski, a król Michał Korybut Wiśniowiecki ufundował dla niego srebrną sukienkę. Po II wojnie światowej bernardyni przewieźli wizerunek do Leżajska, a od 1972 roku znajduje się w ołtarzu głównym w Prałkowcach. Obecnie jest osadzony na metalowej płycie z płaskorzeźbami polskich orłów.

Dzwonnica z końca XVI wieku

• Konstrukcja słupowo-ramowa o pochyłych ścianach, z nadwieszoną izbicą i otwartą galerią.
• Dach namiotowy z czterospadową, baniastą wieżyczką i żelaznym krzyżem.
• Gont na ścianach i dachu oraz gontowe daszki okapowe nad podmurówką i pod izbicą.
• Rekonstrukcja z 1967 roku pozwoliła zachować pierwotny charakter budowli.

Tripto podpowiada

Zwróć uwagę na kontrast: klasycystyczna, murowana cerkiew i obok niej kilkusetletnia, cała w gontach dzwonnica – to jedno z niewielu miejsc w okolicy, gdzie w jednym kadrze widać dwie tak różne epoki. Na wizytę wystarczy 20–30 minut. Wnętrze kościoła najłatwiej zobaczyć przy okazji nabożeństw. Na wzgórzu na południowy zachód od wsi zachował się fort artyleryjski GW VII „Prałkowce”, część zewnętrznego pierścienia Twierdzy Przemyśl – dobry cel krótkiego spaceru dla miłośników fortyfikacji.