Kościół Garnizonowy we Wrocławiu

W połowie XV wieku wieża tego kościoła mierzyła razem z hełmem 130,5 m — była najwyższa na Śląsku i należała do najwyższych budowli ówczesnego świata. Dzisiejsza, odbudowana po pożarach, ma 91,46 m i jest trzecią najwyższą budowlą Wrocławia. Bazylika św. Elżbiety, zwana kościołem garnizonowym, stoi tuż przy północno-zachodnim narożniku Rynku, a z jej tarasu przy dobrej widoczności widać Śnieżkę.

Historia: fara patrycjuszy

Pierwszy, romański kościół św. Wawrzyńca stał tu prawdopodobnie już na początku XIII wieku. W 1253 roku książę Henryk III oddał go krzyżowcom z czerwoną gwiazdą, a 19 listopada 1257 roku konsekrowano go pod wezwaniem św. Elżbiety. Obecną trójnawową bazylikę wznoszono od 1309 roku; prezbiterium ukończono w 1387 roku. Była to fara wrocławskiego patrycjatu, która wielkością miała konkurować z biskupią katedrą — nawa główna ma 29,7 m wysokości, a cała bryła 68,2 m długości.

W 1525 roku kościół stał się ewangelicki. Według barwnej, choć niepotwierdzonej opowieści stało się to po tym, jak patrycjusz Heinrich von Rybisch wygrał świątynię w kości od mistrza krzyżowców. Po II wojnie światowej, którą kościół przetrwał bez większych szkód, władze odebrały go ewangelikom i w listopadzie 1946 roku przekazały wojsku — stąd nazwa „garnizonowy”.

Wieża, która wciąż płonęła

W 1529 roku wichura zrzuciła drewniany hełm wieży. Katoliccy pisarze widzieli w tym karę dla ewangelików, a ci odpowiadali, że w takiej katastrofie nikt nie zginął — gruz przygniótł tylko kota. W latach 1531–1535 wieżę nakryto znacznie mniejszym hełmem renesansowym. W XX wieku przyszły trzy pożary: w 1960 roku piorun zapalił szczyt wieży, 20 września 1975 roku spłonęły hełm i rusztowania, a 9 czerwca 1976 roku ogień strawił niemal całe drewniane wyposażenie, więźbę i słynne organy Englerów o 91 głosach. Odbudowa ruszyła w 1981 roku; nowy hełm wykonano z żelbetu, a dachowi przywrócono szachownicowy wzór dachówek z 1598 roku. Kościół otwarto w maju 1997 roku, a 31 maja poświęcił go Jan Paweł II.

Co zobaczyć

• Taras widokowy na wysokości około 75 m, na który prowadzi ponad 300 schodów — z widokiem na Rynek i, w przejrzyste dni, na Karkonosze ze Śnieżką.
• Kaplicę Smedchina z XIV wieku, w której w 2004 roku odkryto przedreformacyjne polichromie: Ukrzyżowanie, św. Krzysztofa i św. Jadwigę.
• Około 370 epitafiów, m.in. nagrobek Heinricha Rybischa i epitafium Nikolausa Uthmanna z trzema żonami i 24 dziećmi z 1545 roku.
• Kamieniczki Jaś i Małgosia przy wejściu na plac kościelny i pomnik Dietricha Bonhoeffera, urodzonego we Wrocławiu pastora, dar Berlina.

Tripto podpowiada

Według miejskiego portalu wroclaw.pl taras jest czynny codziennie: od maja do września w godzinach 10:00–20:00, a od października do kwietnia od 10:00 do zmierzchu; w niedziele i święta otwiera się o 11:00. Ostatnie wejście jest pół godziny przed zamknięciem, a w deszcz i burzę wieża bywa zamknięta. Windy nie ma, więc na wejście i zejście zarezerwuj około godziny. Dzwon Bohaterów bije codziennie o 17:30, a w niedziele także o 11:30 — warto zaplanować wizytę tak, by go usłyszeć. Kościół łatwo połączyć ze spacerem po Rynku i placu Solnym.