Stare Jatki we Wrocławiu

Przy wejściu na Stare Jatki od ul. Odrzańskiej stoi grupa brązowych zwierząt – gęś z jajkiem, koza, świnia, prosię, kaczka, królik i olbrzymi kogut – a na tabliczce w bruku napis: „Ku czci Zwierząt Rzeźnych / Konsumenci”. To ironiczny ukłon w stronę przeszłości uliczki, na której od 1242 roku przez prawie siedem stuleci handlowano mięsem. Dziś w dawnych kramach rzeźniczych działają galerie i pracownie artystów, a wąski zaułek kilka kroków od Rynku jest jednym z najbardziej klimatycznych zakątków Starego Miasta.

Historia: siedem wieków rzeźników

Uliczkę z dwoma rzędami jatek utworzono w 1242 roku z woli księcia Bolesława Rogatki. Spór o prawo do jatek ciągnął się do 1261 roku i zakończył zwycięstwem mieszczan, a rzeźnicy założyli własny cech, z 38 oborami przy ul. Rzeźniczej i rzeźnią nad Odrą. Od 1350 roku stały tu 48 kramy, po 24 na każdą stronę, każdy na parceli szerokiej na ok. 3 m. W XIV wieku drewniane budy zastąpiono murowanymi kamieniczkami, a uliczkę zamykały z obu stron ostrołukowe bramy. Nazwa „Stare Ławy Mięsne” pojawia się w dokumentach w 1375 roku. Handel powoli wygasał: w 1898 roku mięsem handlowano już tylko w połowie kramów, a w 1939 roku zostało dwóch rzeźników – Ernst Heide pod nr 21 i Gustav Moese pod nr 24.

Po wojnie: od ruin do galerii

Po II wojnie światowej ocalało 12 kamienic, a odbudowę rozpoczęto w 1951 roku od kamienicy nr 24 przy bramie od ul. Odrzańskiej. Jedynie kamienice nr 1 i 2, dawna siedziba cechu rzeźników, zachowały pierwotny układ, drewniane stropy i polichromie z liśćmi akantu – dziś mieści się w nich wrocławski okręg Związku Polskich Artystów Plastyków. Pierwszą galerię otwarto w 1992 roku, a pomnik zwierząt rzeźnych z inicjatywy Piotra Wieczorka stanął w 1997 roku. Gęś, koza, świnia i prosię były pierwsze, kaczka dołączyła jeszcze w XX wieku, kogut i królik w XXI, a w czerwcu 2017 roku cielę – krowa byłaby za duża.

Na co zwrócić uwagę

• Kamienny rynsztok biegnący środkiem uliczki, zachowany od średniowiecza.
• Drewniane podcienia kramów, pod którymi mieszczą się galerie.
• Wąskie przejście między numerami 10 i 11, prowadzące na ul. Malarską.
• Krasnal „Rzeźnik” ustawiony 1 sierpnia 2005 roku, a w Galerii „Domus” Krasnal z piłką.
• Kogut na podmurówce stojący osobno przy wejściu od Odrzańskiej – największa z rzeźb.

Tripto podpowiada

Jatki są dostępne całą dobę i bezpłatnie; na sam spacer wystarczy 15–20 minut, dłużej, jeśli zaglądasz do galerii (te mają własne godziny otwarcia). Wieczorem uliczkę rozświetlają lampki pod podcieniami i jest wyraźnie spokojniej niż na Rynku. W czerwcu ZPAP organizuje tu Jatkowisko – święto artystów z paradą zwierząt w maskach, wernisażami i bezpłatnymi warsztatami. Jatki łatwo wpleść w trasę między Rynkiem a kościołem św. Elżbiety.