Katedra w Legnicy

Katedra w Legnicy, czyli Katedra Świętych Apostołów Piotra i Pawła, to największy gotycki kościół miasta i jego najbardziej rozpoznawalna sylwetka – dwie strzeliste wieże widać z wielu punktów centrum. Świątynia stoi przy pl. Katedralnym, kilka kroków od Rynku. W środku czekają skarby, które zaskakują nawet znawców Dolnego Śląska: brązowa chrzcielnica sprzed 1300 roku, renesansowa ambona z piaskowca i rzadki gotycki portal z Pokłonem Trzech Króli. To obowiązkowy punkt spaceru po Legnicy.

Historia: od romańskiego kościoła do katedry

Kościół wzmiankowano po raz pierwszy w 1208 roku w dokumencie księcia Henryka Brodatego, a pierwsza murowana świątynia powstała ok. 1225 roku. Prawdopodobnie spłonęła w 1241 roku, podczas najazdu mongolskiego. Obecny gotycki gmach wzniesiono w latach 1333–1380; w latach 1370–1378 budową kierował mistrz Conrad z Krakowa, któremu przypisuje się portale zachodni i północny.

W XV wieku dobudowano dziewięć kaplic, w tym kaplicę rodziny von der Heyde z gwiaździstym sklepieniem (1420). Od 1524 roku świątynia przez ponad cztery stulecia służyła luteranom. Pożar w 1648 roku zniszczył wieżę i dużą część wyposażenia; w XVIII wieku wnętrze otrzymało barokowy ołtarz. W latach 1892–1894 berliński architekt Johannes Otzen przebudował kościół w duchu neogotyku i dostawił wieżę południową – stąd dzisiejsza sylwetka. Po 1947 roku kościół przejęli katolicy, a w 1992 roku papież Jan Paweł II ustanowił go katedrą nowej diecezji legnickiej. W 1997 roku sam odwiedził świątynię.

Co zobaczyć w katedrze

• Portal północny z rzadko spotykaną w gotyku sceną Pokłonu Trzech Króli oraz portal zachodni z lat 1338–1341.
• Rozetę między wieżami – najstarszy zachowany element kościoła.
• Brązową chrzcielnicę w kształcie kielicha, sprzed 1300 roku, z dwunastoma scenami biblijnymi.
• Renesansową ambonę z białego piaskowca (1586–1588), dzieło legnickiego rzeźbiarza Kaspra Bergera ufundowane przez płatnerza Aleksandra Ecksteina.
• Barokowy ołtarz główny (1747–1764) z obrazem Chrystusa Zmartwychwstałego Jana Henryka Kynasta.
• Stalle rajców miejskich z 1568 roku z herbem miasta.
• Płytę nagrobną pary książęcej – zwykle identyfikowanej jako Ludwik II legnicki i Elżbieta Brandenburska.
• Epitafium Gerstmannów (1620–1623), odnowione w 2023 roku.
• Ikonę Matki Boskiej z Nadwórnej, przywiezioną w 1947 roku przez przesiedleńców z Kresów.

Posłuchaj też kurantu – pierwszy zamontowano w 1893 roku, zarekwirowano w czasie wojny, a obecny, z 18 dzwonów odlanych w Holandii, ufundował dawny mieszkaniec regionu Gerhard Simon.

Jak zwiedzać

Katedra jest czynną świątynią: nie ma stałych godzin zwiedzania ani biletów. Najlepiej wejść poza mszami. Niedzielne msze odprawiane są o 7:30, 10:00, 11:30, 13:00 i 18:30 (stan na październik 2026) – wtedy zwiedzanie nie jest możliwe. Na samo wnętrze zaplanuj 30–45 minut; miłośnicy detali spędzą tu dłużej. Zachowaj ciszę i skromny strój.

Informacje praktyczne

• Adres: pl. Katedralny, 59-220 Legnica
• Kancelaria: ul. św. Piotra 2a, tel. +48 500 245 557, kontakt@katedra.legnica.pl
• Wstęp: bezpłatny
• Dojazd: z dworca PKP ok. 15 minut pieszo; Legnica leży przy autostradzie A4, ok. 70 km na zachód od Wrocławia.

W okolicy

Centrum Legnicy zwiedza się pieszo: z katedry przejdziesz na Rynek z kamieniczkami Śledziówkami, do Zamku Piastowskiego i kościoła Mariackiego. To dobra trasa na pół dnia, a z Wrocławia do Legnicy dojedziesz pociągiem regionalnym w około godzinę.