Katedra Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu

Katedra Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu to najważniejsza świątynia regionu i najwyższa budowla w mieście – jej dwie neogotyckie wieże sięgają ok. 73 metrów. Gotycki, ceglany kościół halowy stoi kilkaset metrów od Rynku i kryje grób ostatniego opolskiego Piasta, księcia Jana II Dobrego, oraz słynący łaskami obraz Matki Boskiej Opolskiej. Po trzyletnim remoncie katedra znów jest otwarta dla wiernych i zwiedzających.

Historia katedry opolskiej

Według tradycji pierwszy kościół w tym miejscu ufundował Bolesław Chrobry na początku XI wieku, a w 1024 roku biskup wrocławski miał przekazać mu relikwie Krzyża Świętego – stąd połowa krzyża w herbie Opola. Pewne źródła pisane pojawiają się w XIII wieku: działała tu kapituła kolegiacka, a 16 listopada 1295 roku poświęcono murowany kościół ufundowany przez księcia Bolka I.

W 1415 roku świątynia spłonęła. Odbudowa trwała ponad sto lat i zakończyła się w 1520 roku za panowania Jana II Dobrego – z tego okresu pochodzi obecny trzynawowy korpus halowy z kaplicami bocznymi. Kolejne pożary (m.in. 1615) i wojna trzydziestoletnia niszczyły wnętrze, które odnawiano w stylu barokowym. W latach 1899–1900 dobudowano neogotycką fasadę z dwiema wieżami według projektu opolskiego budowniczego Józefa (Josepha) Cimbolleka. Po wojnie, 15 sierpnia 1945 roku, prymas August Hlond ustanowił administratora apostolskiego Śląska Opolskiego (został nim ks. Bolesław Kominek) i kościół stał się prokatedrą. Od 1972 roku jest katedrą diecezji opolskiej. W 1966 roku, podczas obchodów milenijnych, świątynię ponownie poświęcono w obecności prymasa Stefana Wyszyńskiego i abp. Karola Wojtyły.

Co zobaczyć w środku

• Kaplica Piastowska – marmurowy nagrobek Jana II Dobrego, zmarłego w 1532 roku ostatniego księcia z opolskiej linii Piastów; jego szczątki przeniesiono tu z nawy głównej w 1999 roku. Naprzeciw stoi późnogotycki tryptyk z 1519 roku, sprowadzony z Kostowa.
• Obraz Matki Boskiej Opolskiej – gotycki wizerunek na desce lipowej z końca XV wieku, pochodzący z Piekar Śląskich. W Opolu jest od 1702 roku, w tym kościele od 1813 roku. W 1983 roku Jan Paweł II ukoronował go podczas wizyty na Górze Świętej Anny.
• Ołtarz główny z 1773 roku i barokowy ołtarz Trójcy Świętej z 1652 roku – najstarszy w kościele.
• Gotycka chrzcielnica z XIV wieku – przez lata zakopana, odnaleziona przypadkiem w XX wieku.
• Spiżowe drzwi autorstwa Adolfa Panitza (1997) ze scenami z dziejów miasta i Kościoła.
• Organy – z prospektem z 1898 roku (firma Schlag & Söhne ze Świdnicy), rozbudowane w 1941 roku przez firmę Rieger do 59 głosów.

Remont i odkrycia

Od sierpnia 2022 roku katedra była zamknięta z powodu wymiany posadzki i badań archeologicznych, w czasie których odsłonięto relikty starszych budowli. Według Nowej Trybuny Opolskiej wierni wrócili do świątyni 20 grudnia 2025 roku, po zakończeniu głównego etapu prac. Możliwe są jeszcze pojedyncze prace wykończeniowe.

Zwiedzanie i informacje praktyczne

Wstęp do katedry jest bezpłatny. Zwiedzaj poza nabożeństwami i zachowuj ciszę – to czynna świątynia. Parafia nie publikuje osobnych godzin zwiedzania; w praktyce kościół jest otwarty w ciągu dnia, ale zanim przyjedziesz specjalnie, sprawdź aktualny porządek mszy (stan na październik 2026). Na obejrzenie wnętrza wystarczy 20–40 minut.

Dojazd i w okolicy

Katedra stoi przy ul. Katedralnej, ok. 250 metrów na północny zachód od Rynku – z dworca Opole Główne dojdziesz w ok. 15–20 minut. W centrum obowiązuje strefa płatnego parkowania. W pobliżu warto zobaczyć Rynek z ratuszem, kościół Franciszkanów z kaplicą Piastów, Opolską Wenecję nad Młynówką oraz Wzgórze Uniwersyteckie z kościołem „Na Górce”.