Katedra Niepokalanego Poczęcia NMP w Koszalinie

Dębowe figury apostołów w ołtarzu koszalińskiej katedry wyrzeźbiono z drewna ściętego zimą na przełomie 1491 i 1492 roku w lasach nad Wisłą koło Torunia – ustalili to konserwatorzy dzięki badaniom dendrochronologicznym. Przez półtora wieku te same rzeźby wędrowały po kościele, a część trafiła nawet na strych. Dziś stoją w nowym tryptyku w prezbiterium gotyckiej bazyliki z 56-metrową wieżą, najcenniejszego zabytku Koszalina.

Historia katedry

Świątynię wzniesiono w latach 1300–1333 jako trzynawową ceglaną bazylikę z potężną wieżą od zachodu. Od 1534 do 1945 roku służyła ewangelikom, a od 1972 roku jest katedrą diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. W połowie XIX wieku przeprowadzono tzw. regotyzację wnętrza: usunięto wtedy wiele cennych elementów, w tym gotycki ołtarz główny, który zastąpiono neogotyckim. W 1996 roku w kruchcie pochowano drugiego ordynariusza diecezji, biskupa Czesława Domina. Budowla przeszła gruntowną renowację w ramach programu odnowy średniowiecznych katedr Pomorza Zachodniego.

Ołtarz, który wrócił po 500 latach

Ołtarz w prezbiterium stał od około 1512 roku, ale jego pierwotny wygląd nie jest znany. Gdy ostatnia szafa ołtarzowa rozpadła się w połowie XIX wieku, figury rozstawiano przy ambonie, przy chrzcielnicy, a w końcu odstawiono na strych. Na 500-lecie domniemanej konsekracji ołtarza konserwatorzy przywrócili rzeźbom pierwotną kolorystykę i wykonali nową szafę. Tryptyk odsłonięto w święto patronalne katedry w 2012 roku: ma prawie 4,5 m wysokości i 6 m szerokości po otwarciu skrzydeł. W środku stoi Matka Boża z Dzieciątkiem między św. Janem Chrzcicielem i św. Janem Ewangelistą, w skrzydłach – 12 apostołów, a w predelli święte niewiasty.

Co jeszcze zobaczyć

• Sklepienie gwiaździste o żebrach z cegły kształtowanej w trójliść i sześć ośmiobocznych filarów, symbolizujących apostołów.
• Wczesnogotycką chrzcielnicę z XIII wieku – szesnastoboczną czaszę z kamienia, wykutą przez rzeźbiarzy z Gotlandii.
• Gotycki krucyfiks z XIV wieku, uratowany z pożaru kaplicy na Górze Chełmskiej w 1533 roku; drzewce krzyża oplata winorośl.
• Żyrandole z 1666 roku i obraz „Zmartwychwstanie” Augusta Friedricha Hauptnera z 1845 roku.
• Organy z 1899 roku firmy Schlag und Söhne, gruntownie wyremontowane w latach 2017–2019.
• Wieżę o wysokości 56 m z sześcioboczną galeryjką, latarnią i zegarem z 1754 roku.

Ciekawostki

Z dawnych dzwonów katedry ocalał tylko jeden – odlany w 1529 roku dla kaplicy św. Mikołaja. Przetrwał przetopienia obu wojen światowych dzięki wartości zabytkowej i po 1945 roku zawisł w kościele w Oldenburgu w Dolnej Saksonii. Obecne cztery dzwony odlano w 1979 roku w poznańskiej ludwisarni Skubiszyńskich.

Tripto podpowiada

Katedra stoi w centrum, przy ul. Bolesława Chrobrego 7, i jest czynnym kościołem – zwiedzaj poza mszami i nie fotografuj podczas liturgii. Na wnętrze wystarczy 30–45 minut; zacznij od prezbiterium, a potem odszukaj chrzcielnicę w kruchcie, którą łatwo przeoczyć. Parafia nie publikuje godzin zwiedzania ani informacji o wejściu na wieżę, więc w razie wątpliwości zadzwoń do kancelarii (+48 511 020 207). Po wizycie warto wjechać na Górę Chełmską, skąd pochodzi krucyfiks, a dalej odwiedzić Kołobrzeg z gotycką bazyliką mariacką.