Góra Chełmska w Koszalinie

Zalesiony wał moreny na wschodnim skraju Koszalina był punktem orientacyjnym dla całej okolicy już w średniowieczu. Na najwyższym wzniesieniu, Krzyżance (136 m n.p.m.), stoi ceglana wieża widokowa z 1888 roku, a obok niewielkie sanktuarium konsekrowane w 1991 roku przez Jana Pawła II.

Historia: od pogańskich palenisk do pielgrzymek

Archeolodzy odkryli na szczycie ślady wczesnośredniowiecznych palenisk – starsza literatura widziała w nich pozostałość pogańskiej świątyni, ale to tylko hipoteza. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1214 roku: książę Bogusław II nadał wtedy norbertanom wieś Koszalin, opisując ją jako położoną „obok Chełma”. Na przełomie XII i XIII wieku na Krzyżance stanęła kaplica Najświętszej Marii Panny, która do około 1530 roku przyciągała pielgrzymów. W czasie reformacji obiekty na górze zburzono. Kamienne fundamenty kaplicy z początku XIII wieku odsłonięte podczas wykopalisk można dziś obejrzeć tuż obok współczesnego sanktuarium.

O powrót funkcji sakralnej starał się od 1977 roku biskup Ignacy Jeż. Zgodę uzyskano dopiero w 1990 roku, a kaplicę Matki Bożej Trzykroć Przedziwnej – kopię kaplicy z Otwocka – wzniesiono w kilka miesięcy. 1 czerwca 1991 roku konsekrował ją papież podczas pielgrzymki do Polski.

Co zobaczyć

• wieżę widokową na Krzyżance – z tarasu widać panoramę Koszalina, a w dobrą pogodę także Bałtyk oddalony o około 8 km,
• fundamenty średniowiecznej kaplicy i stary cmentarz pielgrzymów,
• sanktuarium i pomnik upamiętniający wizytę Jana Pawła II,
• u podnóża kamień pamiątkowy powstańców listopadowych internowanych w 1831 roku przez Prusaków, którzy budowali drogę przez górę.

Ciekawostki

• W 1949 roku nadano wzniesieniu urzędową nazwę Gołogóra, nawiązującą do niemieckiej Gollenberg. Dziś używa się nazwy Góra Chełmska.
• Na szczycie łączy się kilka szlaków, w tym Pomorska Droga św. Jakuba z Gdańska do Szczecina.

Tripto podpowiada

Na spacer z wejściem na wieżę wystarczą 1–2 godziny. Pod górą jest kilka bezpłatnych parkingów, a pieszo dojdziesz na szczyt w około 40 minut od stadionu na osiedlu Przylesie. Wieża jest otwierana w ograniczonych godzinach, najczęściej w weekendy – sprawdź je przed wyjazdem.