Katedra na Wawelu

W tej katedrze koronowano polskich królów i tu ich chowano – od Władysława Łokietka, koronowanego w 1320 roku, po Stanisława Leszczyńskiego. Spoczywa w niej 17 królów (wliczając Jadwigę i Annę Jagiellonkę), a także wieszczowie i bohaterowie narodowi, nad nimi zaś wisi dzwon Zygmunt, który odzywa się tylko w najważniejszych chwilach. Królewska Bazylika Archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława to gotycka świątynia otoczona wieńcem kaplic powstających przez siedem stuleci.

Historia: trzy katedry w jednym miejscu

Pierwszą, tzw. chrobrowską katedrę zaczęto budować około roku 1000, gdy powstało biskupstwo krakowskie. Druga, romańska, została konsekrowana w 1142 roku i spłonęła w 1305 roku – mimo to 20 stycznia 1320 roku, w jej zniszczonych murach, przy relikwiach św. Stanisława koronowano Władysława Łokietka, zapoczątkowując tradycję koronacji w Krakowie. Wkrótce biskup Nanker rozpoczął budowę obecnej katedry gotyckiej, konsekrowanej 28 marca 1364 roku w obecności Kazimierza Wielkiego. Z romańskiej świątyni zachowała się m.in. krypta św. Leonarda. W kolejnych stuleciach królowie, biskupi i magnaci dobudowywali kaplice-mauzolea, więc w jednym wnętrzu sąsiadują dziś gotyk, renesans i barok.

Co zobaczyć

• Kaplica Zygmuntowska – renesansowe mauzoleum króla Zygmunta Starego według projektu Bartolomea Berrecciego, ze złoconą kopułą widoczną z dziedzińca. Stała się wzorem dla późniejszych mauzoleów w Polsce.
• Konfesja św. Stanisława w centrum nawy – relikwie biskupa-męczennika sprowadzono ze Skałki w 1089 roku, a cały gotycki plan katedry podporządkowano temu miejscu.
• Krypta św. Leonarda – fragment romańskiej katedry pod obecną świątynią.
• Groby królewskie i Krypta Wieszczów – spoczywają tu m.in. ks. Józef Poniatowski (1817), Tadeusz Kościuszko (1818), Adam Mickiewicz (prochy sprowadzone z Francji w 1890 roku), Juliusz Słowacki (1927), Józef Piłsudski (1935), gen. Władysław Sikorski (1993) oraz prezydent Lech Kaczyński z żoną (2010).
• Drzwi wejściowe obite XIV-wieczną blachą z powtarzającą się literą „K” – inicjałem Kazimierza Wielkiego. Przy schodach wiszą kości zwierząt z epoki lodowcowej.

Dzwon Zygmunt

Dzwon odlał w 1520 roku norymberski ludwisarz Hans Behem na zlecenie Zygmunta I Starego. W czerwcu 1521 roku przeciągnięto go na belkach ulicami Sławkowską, przez Rynek i Grodzką na Wawel, a 13 lipca Kraków pierwszy raz usłyszał jego głos. Razem z sercem, jarzmem i osprzętem waży 12 600 kg; do 1999 roku był największym dzwonem w Polsce. Serce pękało kilkakrotnie – egzemplarz, który pękł w Wigilię 2000 roku, oglądasz przy wejściu na Wieżę Zygmuntowską. Dzwon porusza zespół dzwonników.

Ciekawostki

• Zgodnie z regulaminem z 1525 roku Zygmunt miał dzwonić 120 razy w roku w stałe święta oraz przy ważnych wydarzeniach państwowych.
• Na Wieży Zygmuntowskiej wiszą też starsze dzwony, m.in. Półzygmunt z 1463 roku.
• Katedrę otaczają trzy wieże: Zygmuntowska, wyższa Zegarowa z barokowym hełmem i Wikaryjska, zwana Wieżą Srebrnych Dzwonów.

Tripto podpowiada

Według strony katedry (stan: październik 2026) katedra, dzwon Zygmunt i groby królewskie są dostępne od poniedziałku do soboty w godz. 9:00–16:30, a w niedziele 12:30–16:30; Muzeum Katedralne działa od poniedziałku do soboty w godz. 9:00–17:00. Bilety kupisz online (bilety-wawel.pl), co pozwala ominąć kolejki. Na katedrę, wieżę i krypty zarezerwuj 1,5–2 godziny. Na dzwon prowadzą strome, wąskie drewniane schody. To czynna świątynia – podczas nabożeństw i uroczystości część wnętrza bywa zamknięta, więc sprawdź kalendarz przed przyjazdem i połącz wizytę ze zwiedzaniem Zamku Królewskiego na Wawelu.