Jezioro Mamry

Mamry to drugie co do wielkości jezioro w Polsce: cały kompleks sześciu połączonych akwenów zajmuje około 100 km² i kryje 33 wyspy. Kiedyś były to osobne jeziora połączone strumieniami – dopiero w XVI i XVII wieku woda podniosła się o kilka metrów i zalała drogi, osady i cmentarze. Na północnym krańcu Wielkich Jezior Mazurskich, między Węgorzewem a Giżyckiem, to jeden z najlepszych akwenów do żeglowania i obserwacji ptaków.

Sześć jezior pod jedną nazwą

Pod nazwą Mamry kryją się jeziora Mamry Północne (właściwe), Kirsajty, Kisajno, Dargin, Święcajty i Dobskie. Urzędowo nazwa Mamry dotyczy tylko części północnej, ale w przewodnikach i na mapach żeglarskich zwykle opisuje się cały kompleks. Maksymalna głębokość sięga 43,8 m, a średnia około 10 m. Z Mamr wypływa rzeka Węgorapa. Polską nazwę ustalono urzędowo w 1949 roku w miejsce niemieckiej – Mauersee.

Zatopiony krajobraz

Za wzrost poziomu wody odpowiadał człowiek: umacniano brzegi w okolicach Węgorzewa, a na Węgorapie powstała zapora, która wzmacniała obronę krzyżackiego zamku i napędzała młyn. Pod wodą znalazła się m.in. dawna droga z Kala do kościoła w Węgielsztynie oraz niektóre osady i pruskie cmentarze. W latach 1765–1772 wykopano Kanał Łuczański, który połączył Kisajno z jeziorem Niegocin i otworzył drogę wodną na południe.

Wyspy

Wyspy kompleksu mają łącznie około 213 ha. Największa, Upałty (67 ha), jest największą wyspą w całej Krainie Wielkich Jezior Mazurskich. Od połowy XVI do połowy XX wieku należała do rodu Lehndorffów ze Sztynortu; przed 1939 rokiem działały na niej restauracja i domki letniskowe. W latach 1941–1944 stacjonował tu oddział ochraniający kwaterę dowództwa wojsk lądowych w pobliskich Mamerkach, a z lądem łączył wyspę drewniany most, spalony w 1945 roku. Na małej wysepce na południe od Upałt hrabia Ernst von Lehndorff postawił w 1793 roku kamienną piramidę wysokości 40 stóp – z czasem rozmyły ją fale. Część wysp na Mamrach i Kisajnie tworzy rezerwat ornitologiczny, w którym obowiązuje zakaz wstępu.

Na wodzie i na brzegu

Przez jezioro prowadzi szlak żeglugowy z Węgorzewa przez Giżycko i Mikołajki do Pisza i Rucianego-Nidy. Rejs statkiem to najprostszy sposób, by zobaczyć szerokie plesa i wyspy; własna łódź, kajak albo SUP dają więcej swobody. Na zachodnim brzegu, w Mamerkach, zachował się zespół około 30 niemieckich bunkrów z czasów II wojny światowej z wieżą widokową. Nad jeziorem Dargin leży Sztynort z pałacem Lehndorffów i dużą mariną.

Tripto podpowiada

Na Mamrach są duże otwarte przestrzenie i wiatr potrafi zmienić się w kilkanaście minut – przed wypłynięciem sprawdź prognozę i komunikaty dla żeglarzy. Do wysp rezerwatu nie podpływaj blisko i nie wysiadaj na nich, a ptaki obserwuj z wody przez lornetkę. Najwygodniejszą bazą jest Węgorzewo. Na pierwszy kontakt z jeziorem wystarczy pół dnia (port, plaża, krótki rejs), ale z Mamerkami i Sztynortem łatwo zrobić z tego cały dzień. Rozkłady rejsów i ceny sprawdź przed przyjazdem – w sezonie letnim statki i mariny są najbardziej oblegane.