Zamek w Giżycku

Nad kanałem łączącym jeziora Niegocin i Kisajno stoi niewielki, ceglany dom zakonny z renesansowymi szczytami – wszystko, co zostało z krzyżackiego zamku w Giżycku. Przez sześć stuleci był warownią prokuratorów, książęcym dworem myśliwskim, mieszkaniem komendantów pobliskiej Twierdzy Boyen i ruiną, a dziś jest częścią hotelu St. Bruno. Tuż obok działa XIX-wieczny most obrotowy, który do dziś otwiera ręcznie jeden człowiek.

Historia: od prokuratora do hotelu

Krzyżacy mieli w Giżycku drewnianą warownię już w pierwszej połowie XIV wieku – wzmianka z 1340 roku mówi o rezydującym tu prokuratorze, który sądził, dowodził i zarządzał północną częścią Galindii. Nie wiadomo jednak, czy stała ona w obecnym miejscu, czy na pobliskiej Pięknej Górze. W 1361 roku warownię zniszczyli Litwini pod wodzą Kiejstuta. Murowany zamek powstał przypuszczalnie w latach 1377–1380 i był niewielki, o skromnych walorach obronnych.

W czasie wojny trzynastoletniej, w 1455 roku, zamek spaliła okoliczna ludność, a w 1520 roku krzyżacka załoga sama go podpaliła i porzuciła. W 1560 roku przebudowano go według planów Christopha Römera z Królewca; z tego czasu pochodzi zapewne zachowany renesansowy szczyt. W 1614 roku budynek stał się książęcym dworem myśliwskim, a w 1852 roku kupiło go wojsko i urządziło w nim mieszkania dla komendantów Twierdzy Boyen. Według Stowarzyszenia Gmin Polskich Zamków Gotyckich w okresie międzywojennym Paul von Hindenburg przekazał budynek, w którym wcześniej mieszkał, na muzeum regionalne.

Upadek i odbudowa

Po 1945 roku zamek stał opuszczony, a w 1979 roku wpisano go do rejestru zabytków. W 2007 roku uszkodzeniu uległa jedna ze ścian. W latach 2009–2011 obiekt odbudowano ze wsparciem funduszy unijnych i przeznaczono na hotel. Stojące obok stylizowane ceglane budynki są współczesne – ukończono je w 2011 roku.

Na co zwrócić uwagę

• Dom zakonny – zachował się dwupiętrowy budynek o wymiarach 14,5 × 22 m z narożnikami wspartymi na szkarpach.
• Późnorenesansowe szczyty z XVI wieku – najbardziej charakterystyczny detal zamku.
• Piwnice – pod budynkiem przetrwały trzy, z czego dwie mają sklepienia kolebkowe.
• Most obrotowy z 1898 roku – przęsło ważące około 100 ton obraca o 90° jeden operator, a cała operacja trwa około 5 minut. W latach 1969–1970 most dostał napęd elektryczny, ale zbyt szybkie otwieranie niszczyło konstrukcję; w 1993 roku przywrócono ręczną obsługę.

Tripto podpowiada

Zamek to dziś hotel, więc wnętrza są przede wszystkim dla gości. Bryłę z renesansowymi szczytami najlepiej obejrzeć od strony ulicy Moniuszki i znad Kanału Łuczańskiego. Latem zatrzymaj się przy moście i poczekaj na otwarcie – moment obracania przęsła przyciąga tłumy. Spacer połącz z Twierdzą Boyen po drugiej stronie kanału; zamek leży około 500 m od centrum Giżycka.