Galeria Wielkich Łodzian w Łodzi

Na ulicy Piotrkowskiej możesz usiąść na ławce obok Juliana Tuwima, oprzeć się o fortepian Artura Rubinsteina albo przysiąść się do stołu, przy którym siedzą Karol Scheibler i Izrael Poznański. Galeria Wielkich Łodzian to sześć brązowych pomników, zaprojektowanych tak, by można było z nimi usiąść i zrobić zdjęcie. Powstały w latach 1999–2007 z pomysłu animatora kultury Marcela Szytenchelma, za pieniądze sponsorów i jego własne – i od początku budzą emocje.

Sześć pomników – po kolei

• Ławeczka Tuwima (1999, Piotrkowska 104), dłuta Wojciecha Gryniewicza, przed Urzędem Miasta. Poeta trzyma „Kwiaty polskie”, poemat, w którym opisał tęsknotę za rodzinną Łodzią. Według miejskiej legendy potarcie jego nosa przynosi szczęście.
• Fortepian Rubinsteina (2000, Piotrkowska 78) przed kamienicą, w której pianista spędził dzieciństwo. Podniesiona klapa przypomina ptasie skrzydło, obok leży klucz wiolinowy.
• Kufer Reymonta (2001, Piotrkowska 137) – dla łodzian noblista to przede wszystkim autor „Ziemi obiecanej”, powieści o przemysłowej Łodzi.
• Twórcy Łodzi Przemysłowej, zwani Stołem Fabrykantów (2002, Piotrkowska 30/32): przy stole siedzą Karol Scheibler i Izrael Poznański, obok stoi Henryk Grohman.
• Fotel Jaracza (2006, Piotrkowska 152) – aktor był związany z łódzkim Teatrem Miejskim w latach 1908–1911.
• Pomnik Lampiarza (2007, Piotrkowska 37) na 100-lecie łódzkiej energetyki: w 1907 roku uruchomiono elektrownię miejską przy ul. Targowej, gdzie dziś działa EC1.

Ciekawostki

• Fortepian, który zamilkł. Po wrzuceniu monety mechanizm w pomniku odtwarzał Chopina, Czajkowskiego i inne utwory. Wyłączono go, gdy wytwórnia Sony BMG zażądała tantiem.
• Protest córki. Eva Rubinstein w imieniu rodziny protestowała przeciw pomnikowi, uznając go za obrazę pamięci ojca, i przez sześć lat nie przyjeżdżała na łódzkie uroczystości ku jego czci.
• Spór o jakość. Środowiska artystyczne krytykują rzeźby jako amatorskie. W 2013 roku, przy remoncie Piotrkowskiej, zbierano podpisy pod ich usunięciem, ale po debacie prezydent miasta ogłosiła, że galeria wróci na ulicę, bo łodzianie się z nią utożsamiają.
• Lampiarz stoi tam, gdzie mieścił się sklep American Diamant Palace – jego witrynę już w 1906 roku oświetlały lampy elektryczne zasilane prądnicą z piwnicy pobliskiego Grand Hotelu.

Tripto podpowiada

Galeria jest dostępna o każdej porze i bezpłatnie. Najwygodniej przejść ją od placu Wolności na południe, kierując się numerami kamienic: zaczynasz od Stołu Fabrykantów (30/32) i Lampiarza (37), a kończysz przy Fotelu Jaracza (152). Spacer z przystankami na zdjęcia to około godziny. Po drodze mijasz kawiarnie i pasaże, więc łatwo przerwać trasę w razie deszczu.