Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Wilkowisku

W centrum Wilkowiska, największej wsi gminy Jodłownik, przy potoku Owsianka stoi drewniany kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej – już trzecia świątynia w tym miejscu. Poprzednią strawił wielki pożar 28 stycznia 1916 roku, a obecną postawiono w kolejnych latach na jej wzór. Choć sam budynek ma nieco ponad sto lat, w środku kryje rzeczy znacznie starsze: krucyfiks z XV wieku, obraz z początku XVIII wieku i barokowy ołtarz przywieziony z Limanowej. Kościół leży na Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej.

Historia: parafia starsza niż kościół

Parafię w Wilkowisku powołano w 1328 roku, zaledwie cztery lata po lokacji wsi na prawie niemieckim za Władysława Łokietka. Pierwszy kościół wzniesiono w latach 1337–1338; opisał go Jan Długosz w „Liber beneficiorum”. Kolejną świątynię ufundował około 1521 roku właściciel wsi Mikołaj Jordan z Zakliczyna – to ona spłonęła w 1916 roku. Daty budowy obecnego kościoła źródła podają różnie: lata 1917–1923 lub 1921–1927. Konsekracja odbyła się 25 grudnia 1923 roku, a niedawno parafia obchodziła stulecie poświęcenia świątyni. Największy remont od czasu budowy przeprowadzono w 1997 roku.

Co zobaczyć

• Konstrukcję zrębową oszalowaną poziomo, z jedną nawą, trójbocznie zamkniętym prezbiterium i dawną lożą kolatorską nad zakrystią.
• Kwadratową wieżę zwieńczoną baniastym barokowym hełmem oraz wieżyczkę na sygnaturkę z latarnią na dachu.
• Wnętrze z drewnianą boazerią i pozornym sklepieniem kolebkowym.
• Późnobarokowy ołtarz główny ze starego kościoła w Limanowej, z obrazem Matki Boskiej Dobrej Opieki z początku XVIII wieku i wizerunkiem św. Katarzyny w zwieńczeniu.
• Krucyfiks z XV wieku, zachowany z dawnych świątyń.
• Ołtarze boczne wykonane w latach 1926–1935 przez Antoniego Wróbla, neobarokową ambonę z 1926 roku i kamienną chrzcielnicę z początku XX wieku.
• Daty z dziejów parafii wyrzeźbione nad wejściem do zakrystii.

Ciekawostki

Na wieży wiszą dwa dzwony z XVI i XVII wieku, a obok kościoła leży cmentarz założony w 1848 roku. Od 1880 roku Wilkowisko należało do Adolfa Przerwy-Tetmajera; często bywał tu jego syn Włodzimierz Tetmajer, malarz i przyrodni brat poety Kazimierza. Przyjechał pierwszy raz latem 1883 roku, jako 22-latek, prosto z Tatr i wieś początkowo go nie zachwyciła – z czasem jednak beskidzki krajobraz kształtował jego wrażliwość na kulturę wsi. Według miejscowej tradycji nazwa wsi pochodzi od wilków, które miały napaść na kupiecką karawanę spieszącą do Szczyrzyca; z nieszczęśników zostały podobno tylko buty z cholewami.

Tripto podpowiada

To czynny kościół parafialny bez stałych godzin zwiedzania – wnętrze najłatwiej zobaczyć przed mszą lub po niej albo po wcześniejszym kontakcie z parafią. Na kościół wystarczy pół godziny. Warto dołożyć spacer na wzniesienie Dział (554 m n.p.m.), gdzie od 1950 roku stoi wysoki kamienny krzyż, a spod niego rozciąga się panorama Beskidu Wyspowego. W przysiółku Zagórze, na południowym stoku Działu, stoi kamienna kapliczka z przełomu XVIII i XIX wieku, postawiona na miejscu dawnego cmentarza cholerycznego.