Kościół pątniczy św. Brykcjusza w Bryksach

Na polach za Gościęcinem, przy źródle, któremu od wieków przypisywano leczenie chorób oczu, stoi drewniany kościół pątniczy św. Brykcjusza z 1661 roku. Okolicę z kościołem, dawną pustelnią i kaplicami miejscowi nazywają po prostu Bryksy. To jedno z najbardziej nietypowych miejsc pielgrzymkowych Opolszczyzny: patron, którego kult przywędrował tu prawdopodobnie aż z Flandrii, i budowla o planie krzyża, jakiego nie spotyka się na co dzień.

Źródło, kapliczka i święty z Tours

Pierwsza wzmianka o kapliczce św. Brykcjusza na polach koło Gościęcina pochodzi z 1594 roku – już wtedy przy niej biło źródło, którego wodzie przypisywano cudowne działanie. Skąd w tej okolicy kult biskupa z Tours, następcy św. Marcina, nie wiadomo na pewno; przypuszcza się, że przynieśli go koloniści z Flandrii w XIII wieku. Po wojnie trzydziestoletniej pielgrzymów przybyło tak wielu, że potrzebny był większy kościół.

Zgodę kapituły wrocławskiej otrzymał 11 czerwca 1660 roku Marcin Wolff, magister sztuk wyzwolonych i filozofii, właściciel wolnego sołectwa w Gościęcinie. W prośbie pisał, że lud „od niepamiętnego czasu” chodził do źródła i doznawał uzdrowień, zwłaszcza oczu. Fundatorzy – Marcin i Marta Wolffowie – postawili drewnianą świątynię własnym kosztem; ukończono ją w 1661 roku, a konsekrował ją biskup pomocniczy wrocławski Karol Franciszek Neander. Kościół odnowiono w 1880 roku.

Co zobaczyć

• Plan krzyża o trójbocznie zamkniętych ramionach – zachodnie, mieszczące nawę, jest dłuższe od pozostałych. Obejdź kościół dookoła, żeby zobaczyć ten rzadki układ.
• Konstrukcję zrębową na podmurówce, ściany i dachy kryte gontem oraz ośmioboczną wieżyczkę na sygnaturkę z baniastym hełmem i latarnią.
• Wewnątrz: pozorne sklepienia kolebkowe, barokowy krucyfiks w tęczy, w ołtarzu głównym obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVII wieku i barokową marmurową płytę nagrobną.
• W ołtarzach bocznych dwa obrazy z 1896 roku – św. Brykcjusz oraz chrzest Jezusa w Jordanie – i chór muzyczny wsparty na czterech słupach.

Wokół kościoła zachowały się studnia św. Brykcjusza, dawna pustelnia sprzed 1870 roku (dziś schronisko), neoromańska kaplica z 1870 roku i kaplica z 1916 roku poświęcona poległym w I wojnie światowej, a także grota z 1982 roku. Lecznicze właściwości źródła należą do tradycji, nie do potwierdzonej wiedzy medycznej.

Tripto podpowiada

Kościół należy do parafii Wniebowzięcia NMP w Gościęcinie (ul. Szkolna 4) i nie ma stałych godzin zwiedzania – wnętrze najłatwiej zobaczyć przy okazji nabożeństw. Najwięcej dzieje się w czasie odpustów ku czci Narodzenia św. Jana Chrzciciela i Narodzenia NMP, obchodzonych w niedziele najbliższe 24 czerwca i 8 września; latem przy grocie odprawiane są niedzielne msze. Aktualny porządek nabożeństw sprawdź w parafii. Bryksy leżą przy drodze z Gościęcina do Kózek, w gminie Pawłowiczki; na samo miejsce wystarczy 30–45 minut, a okolica nadaje się na spokojny spacer lub przejażdżkę rowerową.