Domek loretański w Gołębiu

We wsi Gołąb nad Wisłą, między Puławami a Dęblinem, stoi dokładna kopia jednego z najsłynniejszych sanktuariów Europy: Świętego Domku z Loreto, w którym według tradycji mieszkała Święta Rodzina. Domek loretański w Gołębiu z lat 1634–1638 to jeden z najcenniejszych zabytków manieryzmu w Polsce. Z zewnątrz zdobią go ceramiczne figury proroków, w których badacze widzą dalekie echo „Mojżesza” Michała Anioła.

Historia: ślub kanclerza

Domek zbudowano w latach 1634–1638 z inicjatywy proboszcza Szymona Grzybowskiego, który pielgrzymował do Loreto i najpewniej przywiózł stamtąd dokładne pomiary Santa Casa. Największym fundatorem był kanclerz Jerzy Ossoliński, który miał ślubować wzniesienie domku Matce Bożej. Przywiózł z Italii figurę Matki Boskiej, ubieraną w dwie sukienki podarowane przez Izabellę Ossolińską. Konsekracji dokonał 12 września 1638 roku biskup Tomasz Oborski.

Domki loretańskie powstawały w czasach kontrreformacji jako wyraz kultu Matki Bożej Loretańskiej. Na ziemiach polskich było ich około dwudziestu, a gołąbski należy do najbardziej okazałych. Jego budowę wiąże się z grupą obiektów z okolic Kazimierza Dolnego, którym nadawał formę królewski architekt Piotr Likkiel.

Co zobaczyć

• Podwójne mury: zdobna obudowa z kamienia i cegły kryje prostą wewnętrzną bryłę, kopię domku z Nazaretu.
• Figury proroków w niszach: z dziesięciu ceramicznych rzeźb zachowało się sześć, m.in. Noe, Aaron, Izajasz, Ezechiel i Mojżesz.
• Portale z płaskorzeźbami czterech ewangelistów oraz świętych Józefa, Jana Chrzciciela, Piotra i Pawła.
• Małe zakratowane okienko w ścianie zachodniej, symbolizujące okno, przez które anioł przyniósł Marii zwiastowanie.
• XVII-wieczne polichromie wnętrza ze scenami z życia Maryi, odsłonięte na przełomie 1985 i 1986 roku.

Ciekawostki

Wnętrze dzieli drewniana krata: za nią znajduje się część sanktuaryjna z kominkiem, przy którym według tradycji modliła się Maria. Obok domku stoi manierystyczny kościół parafialny z lat 1628–1636. W 1656 roku pod Gołębiem wojska Stefana Czarnieckiego stoczyły bitwę ze Szwedami.

Tripto podpowiada

Domek stoi przy południowym murze cmentarza przykościelnego parafii św. Floriana i św. Katarzyny. Elewacje możesz oglądać w każdej chwili, a o wejście do środka najlepiej zapytać w parafii lub przyjechać przy okazji nabożeństwa. Na zwiedzanie wystarczy 30–45 minut. Gołąb leży około 12 km na północ od Puław, więc łatwo połączyć go z Puławami i Kazimierzem Dolnym w jednodniową wycieczkę.