Świątynia Sybilli

Nad Łachą Wiślaną, w angielskim parku otaczającym pałac Czartoryskich w Puławach, stoi rotunda wzorowana na antycznej świątyni Westy w Tivoli. Świątynię Sybilli wzniesiono w latach 1798–1801 według projektu Piotra Aignera z inicjatywy Izabeli Czartoryskiej. Korynckie kolumny z piaskowca i kopuła ze świetlikiem robią wrażenie, zanim jeszcze wejdzie się do środka.

Pierwsze muzeum w Polsce

To właśnie tutaj, w 1801 roku, Izabela Czartoryska urządziła pierwsze polskie muzeum, które miało krzepić ducha w kraju bez niepodległości. W dwóch okrągłych salach — reprezentacyjnej górnej i dolnej, nakrytej kopułą na dziewięciu arkadach — zgromadzono pamiątki rodzin Sieniawskich, Lubomirskich i Czartoryskich oraz relikwie wielkich Polaków, między innymi księcia Józefa Poniatowskiego. Nad wejściem umieszczono napis Przeszłość-Przyszłości, a fryz z gryfami i kandelabrami wykonał Fryderyk Bauman. Kamienne lwy przy schodach to dar cara Aleksandra I z pobytu w Puławach w 1805 roku.

Wędrówki zbiorów

Po wybuchu powstania listopadowego, w 1830 roku, zbiory wywieziono do Paryża, a później trafiły do Krakowa, stając się zalążkiem Muzeum Książąt Czartoryskich. Do Puław wróciły w 1938 roku, gdy muzeum reaktywowano w świątyni, a w 2009 roku rotundę wpisano do rejestru zabytków pod numerem A/150.

W praktyce

Świątynia stoi w parku pałacowym przy ul. Czartoryskich, a wejście wiąże się ze spacerem alejami ogrodu — warto zarezerwować na nią co najmniej godzinę. Najlepsze kadry wyrastają od strony Łachy Wiślanej, szczególnie rano, gdy park jest cichy.