Dąb Bażyńskiego w Kadynach

Dąb Bażyńskiego w Kadynach to jedno z najstarszych i najgrubszych drzew w Polsce – dąb szypułkowy, którego wiek badania dendrochronologiczne szacują na ok. 716 lat. Rośnie tuż przy drodze z Elbląga do Fromborka, w dawnej cesarskiej wsi nad Zalewem Wiślanym, i jest najbardziej znanym pomnikiem przyrody Parku Krajobrazowego Wysoczyzny Elbląskiej. To krótki przystanek, ale ogromny, wydrążony pień robi wrażenie o każdej porze roku.

Co zobaczyć

• Obwód pnia 1003 cm – według Warmińsko-Mazurskiego Funduszu Filmowego to drugi najgrubszy dąb szypułkowy w Polsce. Tuż przy ziemi obwód sięga ok. 15 m, a duża dziupla utrudnia dokładny pomiar.
• Wysokość ok. 21 m i korona o rozpiętości ok. 14 × 21,5 m – drzewo wciąż co roku wypuszcza liście.
• Sąsiedztwo – wokół rośnie jeszcze sześć starych dębów, także chronionych jako pomniki przyrody.

Historia: dąb o wielu imionach

Drzewo nosi imię Jana Bażyńskiego (ok. 1390–1459), rycerza i właściciela Kadyn, jednego z przywódców Związku Pruskiego. Wcześniej nazywano je inaczej: od 1898 roku, gdy majątek przeszedł na własność cesarza Wilhelma II, mówiono o nim „Dąb Królewski” i „Tysiącletni Dąb Niemiec”. Po II wojnie światowej był „Dębem Kadyny” – od legendarnej księżniczki Kadyny, założycielki wsi – a później „Dębem Odrodzenia Polski”.

Już w 1880 roku pień był tak wydrążony, że w dziupli zamontowano drewniane drzwi i postawiono strażnika. Jeden z właścicieli Kadyn, Artur Birkner, twierdził, że w środku zmieściłoby się jedenastu żołnierzy. Na początku XX wieku wnętrze pnia służyło jako wyszynk piwa i kantor wymiany walut – trudno o bardziej nietypowe zastosowanie dla pomnika przyrody.

Kadyny wokół dębu

Wieś leży nad Zalewem Wiślanym, ok. 23 km od Elbląga, przy drodze wojewódzkiej nr 503. Eduard Birkner zapisał ją w testamencie cesarzowi Wilhelmowi II, który polecił zbudować tu letnią rezydencję. Dziś obok dębu stoją zabudowania pałacowo-folwarczne (obecnie hotel), a na wzgórzu – zespół klasztorny franciszkanów z drugiej połowy XVIII wieku i drewniana wieża widokowa z panoramą Zalewu.

Tripto podpowiada

• Wstęp: drzewo rośnie przy drodze i można je oglądać przez cały rok. Nie wchodź za ogrodzenie, do dziupli ani na korzenie.
• Czas: sam dąb to 15–20 minut. Przy drzewie zaczyna się ścieżka przyrodniczo-historyczna „Kadyński Las”, która prowadzi obok kaplicy Birknerów i przez rezerwat do klasztoru franciszkanów i wieży widokowej.
• Zdjęcia: pień najlepiej wygląda w bocznym świetle, rano lub późnym popołudniem; zimą, bez liści, widać pokręcone konary.
• W okolicy: Frombork ze Wzgórzem Katedralnym, Tolkmicko i brzeg Zalewu Wiślanego.