Babiogórski Park Narodowy

Babiogórski Park Narodowy chroni masyw Babiej Góry — „Królowej Beskidów” — z Diablakiem (1725 m n.p.m.), najwyższym szczytem Beskidu Żywieckiego i całych polskich Beskidów. Park leży w Zawoi i na przełęczy Krowiarki, tuż przy granicy ze Słowacją. To miejsce wyjątkowe: na jednej górze przejdziesz przez wszystkie piętra roślinności Karpat — od buczyn po skalne pustkowia — a przy dobrej pogodzie zobaczysz ze szczytu Tatry. Babia Góra bywa też kapryśna, stąd jej drugi przydomek: „Matka Niepogód”.

Historia i ranga parku

Park powołano rozporządzeniem z 30 października 1954 roku, a działa od 1 stycznia 1955 roku — jest więc rówieśnikiem Tatrzańskiego Parku Narodowego. W 1997 roku powiększono go do 3391,55 ha (ok. 34 km²) i utworzono otulinę. Od lat 70. XX wieku Babia Góra jest rezerwatem biosfery UNESCO w programie „Człowiek i biosfera” — to wyróżnienie przyrodnicze, a nie wpis na Listę światowego dziedzictwa. Po stronie słowackiej masyw kontynuuje się w Parku Krajobrazowym Horná Orava.

Symbolem parku jest okrzyn jeleni — roślina w Polsce bardzo rzadka. Park każdego roku odwiedza ponad 100 tysięcy turystów.

Piętra roślinności i przyroda

Babia Góra to podręcznikowy przykład piętrowości: na stokach kolejno pojawiają się regiel dolny z buczynami i jodłami, regiel górny ze świerczynami, potem pas kosodrzewiny, a nad nim piętro alpejskie z murawami i rumoszem skalnym. W parku stwierdzono około 650 gatunków roślin naczyniowych i 38 gatunków ssaków, w tym jelenie, niedźwiedzie, wilki i rysie. Wejście na Diablak to w praktyce szybka podróż przez kilka stref klimatycznych.

Babiogórski Park Narodowy — szlaki na Diablak

Główne punkty wejścia z parkingami to Zawoja Markowa, przełęcz Krowiarki (Lipnicka) i od maja Stańcowa.

• Z Krowiarek czerwonym szlakiem przez Sokolicę — najpopularniejsza trasa, z widokami niemal od początku; na szczyt zwykle ok. 2,5 godziny.
• Z Zawoi Markowej przez Markowe Szczawiny — dłuższa, łagodniejsza droga przez las do schroniska PTTK, w którym działa Muzeum Turystyki Górskiej.
• Akademicka Perć (szlak żółty) — najtrudniejsze wejście z Markowych Szczawin, z łańcuchami i klamrami; przy złych warunkach zimowych jest zamykana.
• Przełęcz Brona i Mała Babia Góra — grzbiet zachodni, dobra opcja na pętlę.

Na pętlę Krowiarki – Diablak – Markowe Szczawiny – Zawoja zarezerwuj cały dzień.

Ile czasu zaplanować i czy z dziećmi

Samo wejście z Krowiarek na Diablak i powrót tą samą drogą to zwykle 4–5 godzin z odpoczynkiem. Pętla z zejściem do Markowych Szczawin i Zawoi Markowej zajmuje 6–7 godzin. Z dziećmi w wieku szkolnym najlepiej wybrać trasę z Krowiarek przy stabilnej pogodzie — jest stroma, ale technicznie łatwa; Akademicka Perć nie nadaje się dla dzieci ani osób z lękiem wysokości. Młodszym wystarczy spacer do schroniska na Markowych Szczawinach albo ścieżka edukacyjna w Zawoi. Wózek dziecięcy przejedzie jedynie po drogach w dolinach — szlaki na szczyt są kamieniste. Na szczycie nie ma żadnej infrastruktury, więc wodę i jedzenie niesiesz ze sobą.

Kiedy jechać i zima 2026/27

Najlepsze miesiące to czerwiec–wrzesień i złoty październik. Na grani prawie zawsze wieje, a mgła potrafi zejść w kilka minut — miej kurtkę, czapkę i mapę offline. Zimą grzbiet jest oblodzony i smagany wiatrem; potrzebne są raki lub raczki, a w okresach zagrożenia sprawdź komunikat lawinowy GOPR. Od 2023 roku park pilotażowo udostępnia wybrane szlaki narciarzom przy odpowiedniej pokrywie śnieżnej — w październiku 2026 trasy narciarskie są zamknięte.

Informacje praktyczne

Stan na październik 2026 (ceny mogą się zmienić):

• Bilet wstępu: 10 zł normalny, 5 zł ulgowy; od 2022 roku obowiązuje na całym obszarze parku, niezależnie od szlaku.
• Gdzie kupić: online na stronie parku, na Wystawie Stałej przy dyrekcji w Zawoi oraz w punktach informacji na Krowiarkach i w Zawoi Markowej.
• Wystawa Stała BgPN (Zawoja 1403): 1 listopada–30 kwietnia wt–pt 9:00–15:00 (w ferie zimowe także w weekendy), 1 maja–31 października wt–nd 9:00–17:00. Godziny potwierdź przed wizytą — na stronie parku pojawiają się dwie wersje.
• Zasady: chodzisz tylko po znakowanych szlakach; psy są zakazane (wyjątek: ścieżka Mokry Kozub); drony wyłącznie za zgodą dyrektora.
• Kontakt: dyrekcja BgPN, Zawoja 1403, 34-222 Zawoja, tel. +48 33 877 67 02, e-mail park@bgpn.pl.
• GOPR: 985 lub 601 100 300.

Dojazd i w okolicy

Zawoja leży ok. 80 km na południowy zachód od Krakowa (ok. 1,5–2 godzin samochodem przez Maków Podhalański). Na przełęcz Krowiarki prowadzi droga z Zawoi do Lipnicy Wielkiej. W okolicy warto zobaczyć drewniane domy Zawoi, skansen w Zawoi Markowej i — przy bardzo dobrej widoczności — wypatrywać z Diablaka Tatr i Pilska. Osobną stronę ma u nas sam szczyt Babia Góra.