Archikatedra w Lublinie

Stań w jednym rogu zakrystii lubelskiej archikatedry, powiedz coś szeptem do ściany — a osoba w przeciwległym rogu usłyszy każde słowo. Według jednej z opowieści biskup chciał w ten sposób podsłuchiwać gości, według innej chodziło o spowiedź chorych bez zbliżania się do nich. Zakrystia akustyczna to tylko jedna z niespodzianek dawnego kościoła jezuitów, jednej z pierwszych barokowych świątyń w Polsce.

Kościół jezuitów

Jezuici przybyli do Lublina w 1582 roku, a kamień węgielny pod kościół położono 20 kwietnia 1586. Projekt przygotowali Jan Maria Bernardoni i Józef Bricci, a wzorem był po części rzymski kościół Il Gesù. Świątynię konsekrował 25 kwietnia 1604 roku biskup krakowski Bernard Maciejowski, nadając jej patronów — św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelistę. Kościół był wkomponowany w miejskie mury obronne, dlatego okna musiały znaleźć się powyżej linii murów. Po pożarze z 10 marca 1752 roku wnętrze odbudowano, a w 1757 roku pokrył je iluzjonistycznymi freskami Józef Meyer, nadworny malarz Augusta III.

Od magazynu zboża do archikatedry

Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku kościół przejęli trynitarze, ale nie mieli pieniędzy na utrzymanie budynku — pod rządami austriackimi świątynia służyła nawet jako skład zboża. W 1805 roku utworzono diecezję lubelską i dawny kościół jezuitów został jej katedrą. W 1821 roku Antonio Corazzi zaprojektował klasycystyczną fasadę z sześciokolumnowym portykiem. Bomby z 9 września 1939 roku uszkodziły katedrę; odbudowano ją z inicjatywy biskupa Stefana Wyszyńskiego, którego zawołanie „Soli Deo” widnieje na fasadzie. Od 1992 roku świątynia jest archikatedrą.

Co zobaczyć we wnętrzu

• Freski Józefa Meyera w nawach, a w zakrystii i skarbcu sceny tryumfu wiary nad herezją oraz jeźdźca Apokalipsy.
• Ołtarz główny z XVII wieku z czarnej gruszki libańskiej, ze złoconymi figurami świętych.
• Dwa barokowe obrazy Franciszka Lekszyckiego w prezbiterium: Ostatnia Wieczerza i Uczta Heroda.
• Krzyż Trybunalski w kaplicy Najświętszego Sakramentu oraz XIV-wieczna chrzcielnica, przeniesione z dawnej fary św. Michała.
• Obraz Matki Bożej Płaczącej w lewej nawie — 3 lipca 1949 roku miały się na nim pojawić krwawe łzy, wydarzenie znane jako cud lubelski.

Podziemia i wieża

W kryptach pochowano biskupów lubelskich; od 2005 roku można tam oglądać szaty grobowe i przedmioty znalezione podczas badań. W 2006 roku w odnowionym skarbcu i zakrystii akustycznej otwarto stałą wystawę złotnictwa i szat liturgicznych. Obok katedry wznosi się Wieża Trynitarska — dawna furta kolegium jezuickiego, podwyższona w 1627 roku na dzwonnicę. Dziś mieści Muzeum Archidiecezjalne, cztery dzwony i taras widokowy z panoramą Lublina.

Tripto podpowiada

Archikatedra stoi przy placu Katedralnym, tuż obok Bramy Krakowskiej i starego miasta. Do samej świątyni można wejść poza nabożeństwami; zakrystia akustyczna, skarbiec, krypty i wieża to osobna część zwiedzania, zwykle biletowana — aktualne godziny i ceny sprawdź przed przyjazdem. Na katedrę z podziemiami przeznacz około godziny, z wieżą półtorej. Test szeptu w zakrystii najlepiej robić we dwoje: stańcie w przeciwległych rogach twarzą do ściany.